بازار روغن موتور خودروهای بنزینی با یک تغییر مهم در سیاست قیمتگذاری مواجه شده است. بر اساس مصوبه جدید ستاد تنظیم بازار و اعلام انجمن پالایشگاههای روغنسازی ایران، روغن موتور بنزینی از شمول قیمتگذاری تثبیتی خارج شده و تولیدکنندگان میتوانند با رعایت ضوابط سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان، قیمت محصولات خود را اصلاح کنند.
این تصمیم چهار شرکت بزرگ تولیدکننده روانکار کشور، یعنی نفت بهران، نفت سپاهان، نفت پارس و نفت ایرانول را در بر میگیرد. به این ترتیب، شرکتهای مذکور برای تعیین نرخ محصولات خود انعطاف بیشتری خواهند داشت و دیگر ملزم به ادامه فروش بر اساس سازوکار قبلی قیمتگذاری تثبیتی نیستند.
با این حال، آزادسازی قیمت به معنای اختیار نامحدود تولیدکنندگان برای افزایش نرخها نیست. شرکتها باید قیمتهای نهایی و مصوب خود را برای نظارت به مراجع مربوط اعلام کنند و اصلاح قیمتها نیز در چارچوب ضوابط تعیینشده انجام خواهد شد.

کدام شرکتها میتوانند قیمت روغن موتور را افزایش دهند؟
بر اساس اعلام انجمن پالایشگاههای روغنسازی ایران، چهار تولیدکننده اصلی روانکار کشور مشمول تصمیم جدید هستند:
- نفت بهران: تولیدکننده انواع روغن موتور و روانکارهای خودرویی و صنعتی
- نفت سپاهان: عرضهکننده روغن موتور و محصولات روانکار
- نفت پارس: تولیدکننده انواع روغن موتور و روغنهای صنعتی
- نفت ایرانول: فعال در حوزه تولید و عرضه انواع روانکار خودرو
این شرکتها میتوانند با رعایت ضوابط سازمان حمایت، نرخ محصولات بنزینی خود را متناسب با شرایط جدید اصلاح کنند. البته اعلام خروج محصول از قیمتگذاری تثبیتی بهتنهایی به معنای انتشار فهرست قیمتهای تازه نیست و مصرفکنندگان باید برای اطلاع از نرخ نهایی محصولات منتظر اطلاعیه رسمی تولیدکنندگان باشند.
آیا قیمت روغن موتور خودرو افزایش پیدا میکند؟
یکی از مهمترین پیامدهای احتمالی آزادسازی قیمت روغن موتور، افزایش هزینه خرید این محصول برای مالکان خودروهای بنزینی است. زمانی که تولیدکنندگان امکان اصلاح نرخ فروش را پیدا میکنند، احتمال دارد قیمت برخی محصولات نسبت به نرخهای قبلی افزایش یابد.
هزینه مواد اولیه، روغن پایه، بستهبندی، حملونقل و سایر نهادههای تولید از عواملی هستند که میتوانند در محاسبه قیمت تمامشده محصولات تأثیرگذار باشند. به همین دلیل، تغییر سازوکار قیمتگذاری ممکن است به افزایش نرخ مصرفکننده منجر شود.
با این حال، در حال حاضر رقم مشخصی برای افزایش قیمت روغن موتور اعلام نشده است. بنابراین انتشار ارقامی مانند افزایش ۵۰ یا ۱۰۰ درصدی، بدون انتشار فهرست رسمی قیمتها، قابل تأیید نیست.
نکته دیگر اینکه قیمت نهایی در بازار فقط به نرخ اعلامی کارخانه وابسته نیست و میزان عرضه، وضعیت موجودی فروشگاهها و هزینههای توزیع نیز میتوانند بر مبلغی که مصرفکننده پرداخت میکند تأثیر بگذارند.
روغن موتور دیزلی هم گران میشود؟
تصمیم اخیر بهطور مشخص درباره روغن موتور بنزینی و محصولات مرتبط با خودروهای سبک مطرح شده است. بر اساس گزارش منتشرشده از مصوبه ستاد تنظیم بازار، روغن موتور دیزلی همچنان مطابق سازوکار قبلی توزیع و قیمتگذاری خواهد شد.
بنابراین نباید آزادسازی قیمت روغن موتور بنزینی را به تمام انواع روانکارها تعمیم داد. محصولات مورد استفاده در خودروهای دیزلی و سنگین در این تصمیم وضعیت متفاوتی دارند و تغییر احتمالی قیمت آنها به تصمیمات و مقررات جداگانه وابسته است.
همچنین باید توجه داشت که خروج از قیمتگذاری تثبیتی، به معنای حذف نظارت دولت بر بازار نیست. تولیدکنندگان همچنان موظفاند نرخهای نهایی محصولات خود را به مراجع نظارتی اعلام کنند.
دلیل آزادسازی قیمت روغن موتور چیست؟
خروج روغن موتور خودروهای سبک از قیمتگذاری دستوری در جلسه ستاد تنظیم بازار به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، مورد تصویب قرار گرفت. هدف اعلامشده از این تصمیم، حمایت از تولید داخلی، افزایش عرضه و کمک به تعدیل شرایط بازار است.
پیش از این نیز تولیدکنندگان از مشکلاتی در تأمین مواد اولیه و کاهش عرضه روغن موتور خبر داده بودند. رئیس انجمن پالایشگاههای روغنسازی ایران در گفتوگویی با تسنیم در ۱۳ آبان اعلام کرده بود که مشکلات مربوط به تأمین خوراک پالایشگاهها و تخصیص ارز برای تهیه مواد اولیه، در ماههای ابتدایی سال باعث افت تولید شده است.
به گفته او، کاهش عرضه در ماههای گذشته زمینه افزایش قیمت در بازار آزاد و فاصله گرفتن نرخ فروش از قیمت درجشده روی محصولات را فراهم کرده بود. وی همچنین از رفع بخشی از موانع تولید و برنامه افزایش عرضه خبر داده بود.
در چنین شرایطی، سیاستگذار امیدوار است تغییر سازوکار قیمتگذاری بتواند انگیزه تولید را افزایش دهد و به بهبود وضعیت عرضه کمک کند. با این حال، نتیجه نهایی این سیاست به میزان تولید، دسترسی به مواد اولیه و نحوه نظارت بر قیمتهای جدید بستگی خواهد داشت.
آزادسازی قیمت روغن موتور تا چه زمانی اعتبار دارد؟
طبق گزارشهای منتشرشده درباره مصوبه جدید ستاد تنظیم بازار، خروج روغن موتور خودروهای سبک از قیمتگذاری دستوری برای بازه زمانی باقیمانده از سال ۱۴۰۵ در نظر گرفته شده است. بنابراین این تصمیم به معنای تغییر دائمی و بدون محدودیت در سیاست قیمتگذاری نیست و ادامه آن به تصمیمات بعدی مراجع مسئول وابسته خواهد بود.
از سوی دیگر، تولیدکنندگان باید نرخهای جدید خود را برای بررسی و نظارت اعلام کنند. تا زمانی که این قیمتها بهصورت رسمی منتشر نشوند، نمیتوان درباره میزان افزایش هزینه خرید روغن موتور یا زمان اجرای نرخهای تازه برای تمام محصولات اظهار نظر قطعی کرد.
هزینه تعویض روغن خودروها چقدر افزایش مییابد؟
اگر شرکتهای تولیدکننده پس از آزادسازی قیمتها نرخ محصولات خود را افزایش دهند، هزینه سرویس دورهای خودروهای بنزینی نیز ممکن است بیشتر شود. این افزایش تنها به قیمت روغن موتور محدود نمیشود و در صورت تغییر نرخ فیلتر روغن و سایر اقلام مصرفی، هزینه نهایی سرویس خودرو میتواند تحت تأثیر قرار بگیرد.
میزان تأثیر این تصمیم بر هزینه نگهداری خودرو به عواملی مانند نوع روغن مصرفی، حجم روغن مورد نیاز موتور، برند محصول و فاصله زمانی تعویض بستگی دارد. به همین دلیل، نمیتوان یک رقم ثابت برای افزایش هزینه سرویس تمام خودروها اعلام کرد.
مالکان خودرو بهتر است هنگام خرید، به مشخصات فنی روغن، استانداردهای مورد تأیید سازنده خودرو و قیمت درجشده روی بستهبندی توجه کنند و صرفاً بر اساس تبلیغات یا ادعای فروشندگان درباره افزایش قیمت، اقدام به خرید با نرخهای غیرمتعارف نکنند.
جمعبندی؛ منتظر اعلام قیمتهای جدید روغن موتور باشید
با تصمیم جدید ستاد تنظیم بازار، روغن موتور بنزینی از شمول قیمتگذاری تثبیتی خارج شده و چهار شرکت بهران، سپاهان، پارس و ایرانول امکان اصلاح نرخ محصولات خود را در چارچوب ضوابط سازمان حمایت پیدا کردهاند.
این تصمیم میتواند زمینه افزایش قیمت روغن موتور و بالا رفتن هزینه تعویض روغن خودروهای بنزینی را فراهم کند؛ اما هنوز نرخهای جدید بهصورت رسمی اعلام نشدهاند. از سوی دیگر، روغن موتور دیزلی همچنان تابع سازوکار قبلی است.
در نتیجه، برای مشخص شدن میزان تأثیر آزادسازی قیمت بر بازار و هزینه مصرفکنندگان، باید منتظر انتشار فهرست رسمی قیمت محصولات شرکتهای تولیدکننده ماند.