با وجود ابلاغ محدودیت برای ثبت مسافری گوشیهای آیفون ۱۸ از ۲۰ مهر ۱۴۰۵، فرایند ثبت گمرکی این تلفنهای همراه برای مدتی متوقف نشد و تعدادی از مسافران توانستند مراحل اولیه ثبت گوشی و پرداخت هزینههای مربوط را انجام دهند؛ اما در مرحله نهایی رجیستری با مشکل مواجه شدند.
بررسیهای منتشرشده از سوی خبرگزاری تسنیم نشان میدهد این وضعیت در پی ناهماهنگی میان فرایندهای اجرایی گمرک و سامانه رجیستری ایجاد شده است. بر اساس این گزارش، در یک بازه زمانی حدوداً ۱۰ روزه، امکان انجام تشریفات ثبت گمرکی آیفون ۱۸ در رویه مسافری وجود داشت، در حالی که محدودیتهای مربوط به رجیستری این گوشیها پیشتر ابلاغ شده بود.
در نتیجه، برخی مسافران پس از ثبت گمرکی و پرداخت مبالغ مربوط، نتوانستند مراحل بعدی را تکمیل کنند و گوشی آنها به شبکه تلفن همراه متصل نشد. اکنون تعیین تکلیف این پروندهها به یکی از موضوعات مهم در حوزه واردات و رجیستری تلفن همراه تبدیل شده است.

چرا ثبت گمرکی آیفون ۱۸ پس از ابلاغ محدودیت متوقف نشد؟
پرسش اصلی این پرونده، فاصله زمانی میان ابلاغ محدودیت وزارت صنعت، معدن و تجارت و توقف عملی فرایند ثبت گمرکی است. طبق گزارش تسنیم، محدودیت ثبت مسافری آیفون ۱۸ از ۲۰ مهرماه ابلاغ شده بود؛ با این حال، ثبت اولیه این گوشیها در گمرک برای مدتی ادامه پیدا کرد.
این اتفاق نشان میدهد میان تصمیم سیاستگذار و اجرای آن در سامانههای مرتبط هماهنگی کافی وجود نداشته است. از یک طرف، محدودیت در مسیر نهایی رجیستری اعمال شده بود و از طرف دیگر، امکان انجام برخی تشریفات گمرکی همچنان برای مسافران فراهم بود.
در چنین شرایطی، افرادی که با تصور امکان قانونی تکمیل فرایند واردات اقدام به ثبت گوشی کرده بودند، پس از پرداخت هزینهها با مانعی مواجه شدند که پیش از آن در مرحله ثبت گمرکی بهروشنی برای آنها مشخص نشده بود.
موضوع مهم دیگر، مسئولیت دستگاههای دخیل در این فرایند است. باید مشخص شود چرا پس از ابلاغ محدودیت، سامانههای مرتبط بهصورت هماهنگ بهروزرسانی نشدند و چرا امکان انجام مراحل اولیه برای گوشیهایی وجود داشت که در مرحله نهایی امکان رجیستری آنها فراهم نبود.
چه تعداد آیفون ۱۸ در این بازه ثبت گمرکی شدهاند؟
تا زمان انتشار گزارش تسنیم، آمار رسمی و نهایی از تعداد گوشیهایی که در بازه مورد بحث ثبت گمرکی شدهاند، اعلام نشده است. به همین دلیل، نمیتوان درباره تعداد دقیق مسافران یا دستگاههای گرفتار در این وضعیت اظهار نظر قطعی کرد.
یکی از موضوعاتی که در بررسی این پرونده اهمیت دارد، احراز اصالت سفر افراد است. مسئولان باید مشخص کنند چه تعداد از پروندهها مربوط به مسافران واقعی بوده و آیا در میان ثبتهای انجامشده، مواردی از سوءاستفاده از رویه مسافری نیز وجود داشته است یا خیر.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که رویه واردات مسافری برای استفاده شخصی مسافران در نظر گرفته شده و نباید به مسیری جایگزین برای واردات تجاری گوشیهای محدودشده تبدیل شود.
تکلیف هزینههای پرداختشده برای ثبت گمرکی آیفون ۱۸ چه میشود؟
یکی از مهمترین نگرانیهای افرادی که در این بازه اقدام به ثبت گمرکی آیفون ۱۸ کردهاند، سرنوشت هزینههای پرداختی است. این افراد ممکن است بخشی از تشریفات گمرکی را انجام داده و مبالغ مربوط را نیز پرداخت کرده باشند، اما در نهایت نتوانسته باشند گوشی خود را در سامانه رجیستری فعال کنند.
در چنین شرایطی، باید مشخص شود آیا امکان تکمیل فرایند برای این افراد وجود دارد یا هزینههای پرداختشده باید به آنها بازگردانده شود. همچنین لازم است مسئولیت پرداخت مبالغ و نحوه رسیدگی به پروندههایی که در فاصله ابلاغ محدودیت تا اجرای کامل آن تشکیل شدهاند، بهصورت شفاف تعیین شود.
تاکنون جزئیات قطعی درباره نحوه بازپرداخت احتمالی هزینهها یا سازوکار رسیدگی به تمام پروندههای ثبتشده در این بازه اعلام نشده است. بنابراین مسافران باید منتظر تصمیم رسمی دستگاههای مسئول باشند.
آیا آیفون ۱۸ ثبتشده در گمرک امکان رجیستری دارد؟

ثبت گمرکی و رجیستری دو مرحله متفاوت هستند و انجام مرحله نخست لزوماً به معنای تکمیل فرایند فعالسازی گوشی نیست. در پرونده اخیر نیز برخی مسافران توانستند تشریفات اولیه گمرکی را انجام دهند، اما به دلیل محدودیت اعمالشده در سامانه مربوط به رجیستری، امکان اتصال گوشی به شبکه تلفن همراه برای آنها فراهم نشد.
در نتیجه، داشتن اطلاعات ثبت گمرکی یا پرداخت عوارض بهتنهایی تضمین نمیکند که گوشی قابلیت دریافت آنتن و استفاده از شبکه تلفن همراه را داشته باشد.
یکی از محورهای اصلی تصمیمگیری درباره این پرونده، تعیین وضعیت افرادی است که پیش از توقف کامل ثبت اولیه، مراحل قانونی گمرکی را انجام دادهاند. باید مشخص شود آیا برای این گروه امکان تکمیل رجیستری فراهم خواهد شد یا محدودیت شامل پروندههای قبلی نیز میشود.
فهرست محدودیت رجیستری گوشیهای لوکس چه زمانی گسترش یافت؟
ماجرای آیفون ۱۸ در شرایطی مطرح شده که محدودیت واردات و رجیستری برخی گوشیهای گرانقیمت در ماههای اخیر با تغییراتی همراه بوده است. طبق گزارش تسنیم در پنجم آبان ۱۴۰۵، فهرستی شامل ۲۴ مدل تلفن همراه از برندهای مختلف به گمرکات اجرایی ابلاغ شد که مدلهایی از اپل، سامسونگ، شیائومی، ویوو، آنر و گوگل پیکسل را در بر میگرفت.
در میان مدلهای اعلامشده، آیفون ۱۸ پرو و آیفون ۱۸ پرو مکس نیز قرار داشتند. بر اساس همان گزارش، پس از ابلاغ فهرست جدید، ثبت گمرکی اولیه مدلهای مشمول نیز متوقف شد.
این موضوع نشان میدهد محدودیتها صرفاً به مرحله نهایی فعالسازی گوشی محدود نمانده و در ادامه، ثبت اولیه گمرکی برخی مدلها نیز با مانع مواجه شده است. با این حال، وضعیت پرونده افرادی که پیش از اجرای کامل محدودیتها تشریفات گمرکی را انجام دادهاند، همچنان نیازمند تعیین تکلیف جداگانه است.
اختلاف گمرک و وزارت صمت درباره رجیستری تلفن همراه
پرونده آیفون ۱۸ در بستر اختلافنظرهای گستردهتر میان گمرک و وزارت صمت درباره نحوه اجرای محدودیتهای واردات و رجیستری تلفن همراه شکل گرفته است.
بر اساس گزارش تسنیم در ۱۹ آبان ۱۴۰۵، رئیس کل گمرک در نامهای به رئیس سازمان توسعه تجارت، توقف فرایند رجیستری برخی گوشیها را از منظر حقوق مکتسبه واردکنندگان مورد انتقاد قرار داده و بر ضرورت رعایت مقررات و تشریفات قانونی تأکید کرده است.
در این مکاتبه، گمرک بر این موضع تأکید داشته که وظیفه این سازمان انجام تشریفات گمرکی و وصول حقوق و عوارض قانونی است و فرایند رجیستری پس از انجام مراحل گمرکی و ترخیص گوشی دنبال میشود. همچنین درباره پیامدهای توقف فرایندها، از جمله رسوب کالا و ایجاد نارضایتی، هشدار داده شده است.
از سوی دیگر، وزارت صمت و دفتر مقررات صادرات و واردات در چارچوب سیاستهای محدودکننده واردات برخی مدلهای تلفن همراه اقدام کردهاند. همین تفاوت در برداشت از مسئولیتها و زمان اجرای محدودیتها، ضرورت هماهنگی دقیقتر میان دستگاههای مسئول را برجسته کرده است.
جمعبندی؛ سرنوشت مسافران ثبتکننده آیفون ۱۸ هنوز مشخص نیست
ثبت گمرکی آیفون ۱۸ پس از ابلاغ محدودیت وزارت صمت، برای یک بازه زمانی حدوداً ۱۰ روزه ادامه یافت و تعدادی از مسافران توانستند مراحل اولیه ثبت گوشی و پرداخت هزینهها را انجام دهند؛ اما در مرحله نهایی رجیستری با مشکل مواجه شدند.
اکنون سه موضوع اصلی باید از سوی دستگاههای مسئول تعیین تکلیف شود: امکان رجیستری گوشیهایی که پیش از توقف کامل ثبت اولیه، تشریفات گمرکی آنها انجام شده است، نحوه رسیدگی به هزینههای پرداختشده و بررسی اصالت سفر افرادی که از رویه مسافری استفاده کردهاند.
تا زمان اعلام تصمیم رسمی، نمیتوان تکمیل رجیستری یا بازپرداخت هزینهها را برای تمام پروندهها قطعی دانست. آنچه اهمیت دارد، پاسخگویی شفاف گمرک و وزارت صمت و جلوگیری از تحمیل هزینه و بلاتکلیفی بیشتر به مسافرانی است که در فاصله میان ابلاغ محدودیت و اجرای کامل آن اقدام کردهاند.