فیلم‌های ابرقهرمانی پرفروش جهان؛ از آکوامن تا انتقام‌جویان (خلاصه داستان و بررسی)

معرفی ۱۰ فیلم ابرقهرمانی پرفروش تاریخ سینما (از رتبه ۱۰ تا ۱)

در این گزارش از روزنو، به معرفی ۱۰ فیلم ابرقهرمانی پرفروش تاریخ سینما می‌پردازیم. این فهرست بر اساس آخرین داده‌های رسمی گیشه و رتبه‌بندی‌های معتبر جهانی تا سال ۲۰۲۶ تنظیم شده است.

اگر از علاقه‌مندان ژانر ابرقهرمانی هستید یا می‌خواهید بدانید کدام فیلم‌ها توانسته‌اند رکوردهای گیشه را بشکنند و چرا آثاری مانند «انتقام‌جویان: جنگ ابدیت» و «مرد عنکبوتی: راهی به خانه نیست» به پدیده‌های فرهنگی تبدیل شده‌اند، این مقاله را تا انتها دنبال کنید.

آکوامن (Aquaman) – ۲۰۱۸

عوامل اصلی فیلم:

• کارگردان: جیمز ون
• نویسندگان: دیوید لزلی جانسون-مک‌گولدریک و ویل بیل
• تهیه‌کننده: پیتر سفرن
• بازیگران اصلی: جیسون موموآ (آرتور کری/آکوامن)، امبر هرد (مرا)، ویلم دافو (نودیس)، پاتریک ویلسون (ارم)، نیکول کیدمن (ملکه آتلانا)، و یحیی عبدالمتین دوم (مانتای سیاه).

داستان فیلم:
آرتور کری (جیسون موموآ) که نیمه انسان و نیمه آتلانتیسی است، به عنوان «آکوامن» شناخته می‌شود. او با اکراه از سوی مرا (امبر هرد)، شاهزاده خانم قلمرو زیرآب، به سفری حماسی دعوت می‌شود تا از وقوع جنگی عظیم میان جهان سطحی و جهان زیرآب جلوگیری کند. برادر ناتنی آرتور، ارم (پاتریک ویلسون)، پادشاه آتلانتیس، قصد دارد با استفاده از سه‌گانه (نوعی سلاح عظیم در قالب چنگال)، به جهان سطحی حمله کند تا انتقام سقوط آتلانتیس باستان را بگیرد.

مرا معتقد است که اگر آرتور بتواند سلاح افسانه‌ای به نام «سه‌گانه آتلان» را به دست آورد، می‌تواند به عنوان پادشاه واقعی بر تخت نشیند و از جنگ جلوگیری کند. آرتور و مرا سفری ماجراجویانه به نقاط مختلف جهان (از صحرای بزرگ آفریقا تا سیسیل و در نهایت به اعماق اقیانوس) را آغاز می‌کنند تا نشانه‌های سه‌گانه را پیدا کنند. در طول این سفر، آنها با دشمنان مختلفی مواجه می‌شوند، از جمله مانتای سیاه (یحیی عبدالمتین دوم) که به دنبال انتقام مرگ پدرش است و با ارم متحد می‌شود.

در نهایت، آرتور موفق می‌شود سه‌گانه را به دست آورد و قدرت‌های جدیدی کسب کند. نبرد نهایی میان آرتور و ارم بر فراز یک قایق در طوفانی عظیم رخ می‌دهد. آرتور با استفاده از توانایی خود در برقراری ارتباط با موجودات دریایی، ارتش ارم را شکست می‌دهد و ارم را اسیر می‌کند. در پایان، آرتور به عنوان پادشاه جدید آتلانتیس تاج‌گذاری می‌کند و صلح بین دو جهان برقرار می‌شود.

تحلیل فیلم:
«آکوامن» یک تماشای بصری خیره‌کننده است. جیمز ون، کارگردان فیلم‌های ترسناک مانند «اره» و «احضار»، در این فیلم یک جهان زیرآب فوق‌العاده و رنگارنگ خلق می‌کند که از لحاظ جلوه‌های ویژه و طراحی صحنه در سطح بالایی قرار دارد. صحنه‌های اکشن فیلم (به ویژه نبرد در سیسیل و نبرد نهایی با ارتش هیولاهای دریایی) حماسی و مهیج است. فیلم لحن خودش را جدی نمی‌گیرد و با طنز و شوخ‌طبعی ذاتی جیسون موموآ، فضایی سرگرم‌کننده و مفرح دارد. هر چند داستان فیلم ساده و قابل پیش‌بینی است، اما اجرای آن (با تمرکز بر ماجراجویی و فانتزی) آن را به یک اثر موفق تبدیل کرده است.

دستاوردها و فروش:
«آکوامن» با فروش حدود ۱.۱۴ میلیارد دلار، دهمین فیلم پرفروش ابرقهرمانی و پرفروش‌ترین فیلم از دنیای توسعه‌یافته دی‌سی (DCEU) است. فیلم با وجود نقدهای متفاوت (به ویژه برای داستان کلیشه‌ای اش) اما عملکرد فوق‌العاده‌ای در گیشه داشت و نشان داد که شخصیت آکوامن می‌تواند به یک پدیده تجاری تبدیل شود.

مرد عنکبوتی: دور از خانه (Spider-Man: Far From Home) – ۲۰۱۹

عوامل اصلی فیلم:

• کارگردان: جان واتس
• نویسندگان: کریس مک‌کنا و اریک سامرز
• تهیه‌کنندگان: کوین فایگی و ایمی پاسکال
• بازیگران اصلی: تام هالند (پیتر پارکر/مرد عنکبوتی)، ساموئل ال. جکسون (نیک فیوری)، زندایا (امجی)، کوبی اسمالدرز (ماریا هیل)، جان فاورو (هپی هوگان)، و جیک جیلنهال (کوئنتین بیک/میستریو).

داستان فیلم:
پس از وقایع «پایان بازی» و مرگ تونی استارک، پیتر پارکر سعی می‌کند به زندگی عادی بازگردد. او به همراه دوستانش به سفری تابستانی به اروپا می‌رود تا از احساساتش نسبت به ام‌جی پرده بردارد. اما نیک فیوری و ماریا هیل که ظاهراً در حال انجام مأموریتی مخفی در اروپا هستند، با پیتر تماس می‌گیرند و از او می‌خواهند که به آنها در مبارزه با موجودات فرازمینی به نام «عناصر» (Elementals) کمک کند. این موجودات عظیم‌الجثه از خاک، آب، آتش و هوا ساخته شده‌اند.

دیالوگ های ماندگار؛ جملات عمیق شاهکار در فیلم و سریال ها

پیتر در ابتدا مایل به همکاری نیست، اما پس از آن که با «میستریو» (جیک جیلنهال) ملاقات می‌کند، نظرش عوض می‌شود. میستریو ادعا می‌کند که از یک جهان موازی آمده و دوست دارد به زمین کمک کند. با مرگ تونی استارک و نبود دیگر انتقام‌جویان، پیتر احساس مسئولیت می‌کند و سعی می‌کند با میستریو متحد شود. اما نیک فیوری به میستریو اعتماد ندارد و از پیتر می‌خواهد که عینک‌های پیشرفته تونی استارک (که به «ایدیث» معروف است و تمام سیستم‌های امنیتی استارک را کنترل می‌کند) به او ندهد. با این حال، پیتر که از کنترل‌گری فیوری خسته شده و به میستریو اعتماد دارد، عینک‌ها را به میستریو تقدیم می‌کند. اما بلافاصله متوجه می‌شود که میستریو یک توهم‌گرا و فریبکار است که با استفاده از فناوری‌های هولوگرافیک و پهپادها، موجودات عنصری را جعل کرده و قصد دارد خود را به عنوان یک قهرمان معرفی کند. نبرد نهایی در لندن رخ می‌دهد و پیتر با خلاقیت (و با کمک هپی هوگان و فناوری پیشرفته) موفق می‌شود میستریو را شکست دهد. در صحنه آخر، میستریو ویدیویی جعلی پخش می‌کند که در آن، هویت مخفی پیتر پارکر را برای عموم فاش می‌کند و او را به قاتل تونی استارک متهم می‌کند.

تحلیل فیلم:
«دور از خانه» به عنوان یک مرهم کمدی و سبک بعد از پایان غم‌انگیز «پایان بازی» عمل می‌کند. فیلم فضایی شاداب، موسیقی جذاب و تریلرهای اکشن دارد. اما در عین حال، به درون‌مایه‌های جدی نیز می‌پردازد: فشار مسئولیت بر دوش پیتر (که باید جایگزین مرد آهنی شود) و مشکل اعتماد میان او و فیوری. جیک جیلنهال در نقش میستریو، یکی از بهترین اجراهای شرورانه را در این سری ارائه می‌دهد و با بازی دوچهره و جذاب خود، لحظات فراموش‌نشدنی خلق می‌کند. صحنه‌های سورئال و خلاقانه (مانند نبرد با توهمات میستریو) از نقاط قوت بصری فیلم است.

دستاوردها و فروش:
«دور از خانه» با فروش حدود ۱.۱۳ میلیارد دلار، نهمین فیلم پرفروش ابرقهرمانی است. فیلم توانست در گیشه موفق عمل کند و نظرات مثبت منتقدان را نیز به دست آورد.

کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی (Captain America: Civil War) – ۲۰۱۶

عوامل اصلی فیلم:

• کارگردانان: آنتونی و جو روسو
• نویسندگان: کریستوفر مارکوس و استیون مک‌فیلی
• تهیه‌کننده: کوین فایگی
• بازیگران اصلی: کریس ایوانز (کاپیتان آمریکا)، رابرت داونی جونیور (مرد آهنی)، اسکارلت جوهانسون (بیوه سیاه)، سباستین استن (باکی بارنز/سرباز زمستان)، آنتونی مکی (سام ویلسون/فالکون)، دان چیدل (جیمز رودز/واری ماشین)، جرمی رنر (هاوک‌آی)، چادویک بوزمن (تچالا/پلنگ سیاه)، تام هالند (پیتر پارکر/مرد عنکبوتی)، و ویلیام هرت (راس).

داستان فیلم:
پس از یک مأموریت در لاگوس که در آن واندا (اسکارلت ویچ) به طور ناخواسته یک ساختمان منفجر می‌کند و باعث تلفات غیرنظامیان می‌شود، فشار بین‌المللی بر انتقام‌جویان افزایش می‌یابد. سازمان ملل، پیمانی به نام «پیمان سوکویا» تنظیم می‌کند که بر اساس آن انتقام‌جویان دیگر مستقل نخواهند بود و باید زیر نظر یک نهاد فراملی فعالیت کنند. این موضوع باعث شکاف عمیق در تیم می‌شود.

تونی استارک (مرد آهنی) به دلیل احساس گناه در قبال قربانیان (به ویژه مادر یک دانشجوی آمریکایی که در لاگوس کشته شده بود)، از پیمان حمایت می‌کند. در مقابل، استیو راجرز (کاپیتان آمریکا) که به آزادی و مسئولیت فردی اعتقاد دارد، با پیمان مخالف است. او معتقد است که نباید انتقام‌جویان را تحت کنترل سیاسیون درآورد. در همین حین، رویدادی پیش می‌آید: هلموت زیمو (دنیل برول)، یک سرهنگ اهل سوکویا (که خانواده‌اش در نبرد «عصر اولتران» کشته شده بودند)، نقشه‌ای برای متلاشی کردن انتقام‌جویان از درون طراحی کرده است. او با کشتن رئیس جمهور واکاندا، باکی بارنز (سرباز زمستان) را قابلمت ساخت و باعث می‌شود که باکی تحت تعقیب بین‌المللی قرار گیرد.

کاپیتان آمریکا (که باکی دوست صمیمی دوران کودکی اوست) معتقد است باکی بی‌گناه است و به کمک او می‌شتابد. اما تونی استارک، تحت تأثیر پیمان، مأموریت می‌یابد که باکی را دستگیر کند. این اختلاف عقیده، تیم را به دو گروه تقسیم می‌کند: گروه استیو (با همراهی باکی، فالکون، بیوه سیاه، هاوک‌آی و اسکارلت ویچ) و گروه تونی (با همراهی واری ماشین، بیوه سیاه (که بعداً به استیو می‌پیوندد؟)، پلنگ سیاه (که به دنبال انتقام پدرش است) و تازه‌نفس جدیدی به نام پیتر پارکر (مرد عنکبوتی)). نبرد پایانی در فرودگاه لایپزیک بین این دو گروه رخ می‌دهد. در نهایت، استیو و باکی موفق به فرار می‌شوند و تونی استارک به تنهایی به آنها می‌رسد. زیمو یک ویدئو از قتل والدین تونی استارک (به دست باکی بارنز که تحت کنترل هیدرا بوده) برای تونی پخش می‌کند و این باعث می‌شود تونی از خشم منفجر شود و به باکی حمله کند. استیو از باکی دفاع می‌کند و زره تونی را منهدم می‌کند. در پایان، استیو سپر خود را به زمین می‌اندازد و با باکی به واکاندا فرار می‌کند.

تحلیل فیلم:
«جنگ داخلی» یکی از بهترین فیلم‌های دنیای سینمایی مارول است. کارگردانان برادران روسو موفق می‌شوند با وجود ده‌ها شخصیت، یک داستان شخصی و دراماتیک روایت کنند. تضاد بین کاپیتان آمریکا (که به آزادی فردی باور دارد) و مرد آهنی (که به امنیت و کنترل جمعی اعتقاد دارد) تضادی فلسفی و در عین حال کاملاً عاطفی است. فیلم همچنین مقدمه‌ای برای معرفی دو شخصیت جدید (پلنگ سیاه و مرد عنکبوتی) است و هر دو به خوبی در این فیلم جا می‌گیرند. صحنه نبرد فرودگاه، با وجود ابعاد جمعی، خنده‌دار و خلاقانه طراحی شده است. فیلم یک درام بزرگتر از نبردهای فیزیکی است و پایان تلخی دارد.

دستاوردها و فروش:
این فیلم با فروش حدود ۱.۱۵ میلیارد دلار، هشتمین فیلم پرفروش ابرقهرمانی است و همچنین یکی از تحسین‌شده‌ترین فیلم‌های MCU از نظر منتقدان است.

مرد آهنی ۳ (Iron Man 3) – ۲۰۱۳

عوامل اصلی فیلم:

• کارگردان: شین بلک
• نویسندگان: شین بلک و درو پیرس
• تهیه‌کننده: کوین فایگی
• بازیگران اصلی: رابرت داونی جونیور (تونی استارک/مرد آهنی)، گوئینت پالترو (پپر پاتس)، دان چیدل (جیمز رودز/واری ماشین)، گای پیرس (آلدریچ کیلیان)، و بن کینگزلی (تریور اسلاتری/مندارین).

داستان فیلم:
پس از وقایع فیلم «انتقام جویان»، تونی استارک با حملات اضطرابی شدید و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مواجه است. او شب‌ها کابوس می‌بیند و به شدت به زره‌های خود وابسته شده و به صورت وسواس‌گون مدام در حال ساخت زره‌های جدید و پیشرفته‌تر است. در همین حال، یک تروریست مرموز به نام «مندارین» (با بازی بن کینگزلی) با انجام حملات انتحاری در سراسر جهان، صلح را به خطر انداخته است. هپی هوگان، رئیس امنیت استارک، در یکی از این حملات به شدت زخمی می‌شود.

تونی استارک از روی خشم، در برنامه زنده تلویزیونی، به مندارین اعلان جنگ می‌دهد و آدرس خانه خود را لو می‌دهد. مندارین بلافاصله به خانه تونی در مالیبو حمله هوایی می‌کند. خانه تونی به طور کامل منهدم می‌شود و پپر پاتس به همراه هپی (که قبلاً در بیمارستان بود) در امان می‌مانند، اما تونی با فداکاری زره خود، به بیرون پرتاب می‌شود و در بیابانی در تنسی فرود می‌آید. او در آنجا با پسر جوانی به نام هارلی (تای سیمپکینز) آشنا می‌شود که به او کمک می‌کند تا زره جدید و بداهه‌سازی بسازد. تونی در تنسی به تحقیق درباره مندارین می‌پردازد و متوجه می‌شود که مندارین واقعی یک بازیگر به نام تریور اسلاتری است که توسط آلدریچ کیلیان (دانشمندی که تونی در سال ۱۹۹۹ او را تحقیر کرده بود) استخدام شده است. کیلیان خود یک سازمان تروریستی به نام A.I.M. را اداره می‌کند و قصد دارد از یک ماده شیمیایی (Extremis) استفاده کند که می‌تواند به انسان‌ها قدرت احیا و افزایش دمای بدن تا حد انفجار بدهد.

تونی به میامی می‌رود و با یارگیری از جیمز رودز، به مقر کیلیان حمله می‌کند. در نبرد نهایی، پپر پاتس که توسط کیلیان ربوده شده بود، با تزریق اجباری Extremis نجات می‌یابد و توانایی‌های فرابشری پیدا می‌کند. او موفق می‌شود کیلیان را نابود کند. در پایان، تونی استارک تصمیم می‌گیرد تمام زره‌های خود را منفجر کند (نماد رهایی از وابستگی به فناوری) و قلب خود را از قفسه سینه خارج کند (تا نشان دهد که بدون زره نیز «مرد آهنی» است).

تحلیل فیلم:
«مرد آهنی ۳» یک فیلم جسورانه است که در آن کارگردان شین بلک از قراردادهای سری «مرد آهنی» فاصله می‌گیرد. فیلم بیشتر به شخصیت‌پردازی درونی تونی استارک می‌پردازد و حملات اضطرابی او را به تصویر می‌کشد (که یکی از واقعی‌ترین و تأثیرگذارترین لحظات در این فرنچایز است). فیلم همچنین با غافلگیری «مندارین» (که معلوم می‌شود فقط یک بازیگر است)، نقدی هوشمندانه بر رسانه‌ها و ترس بی‌اساس از شرق ارائه می‌دهد.

این فیلم طنز سیاه و هوشمندانه‌ای دارد و دیالوگ‌های تیز و سریع آن (به ویژه میان تونی و هارلی) از نقاط قوت آن است. با این حال، برخی منتقدان وجود شروران متعدد (کیلیان و Extremis) و پایان اکشن فیلم را کمی شلوغ و ضعیف ارزیابی کرده‌اند. با وجود این، بازی رابرت داونی جونیور همچنان درخشان است و رشد شخصیت تونی از یک نوابغ خودخواه به فردی که از زره‌هایش فراتر می‌رود، به خوبی به تصویر کشیده شده است.

دیالوگ های عاشقانه (بهترین دیالوگ ها از فیلم های عاشقانه معروف)

دستاوردها و فروش:
«مرد آهنی ۳» با فروش حدود ۱.۲۱ میلیارد دلار در جهان، هفتمین فیلم پرفروش ابرقهرمانی و پرفروش‌ترین فیلم از سه‌گانه «مرد آهنی» است. فیلم موفقیت تجاری بزرگی داشت و نظرات نسبتاً مثبت منتقدان را نیز به دست آورد.

پلنگ سیاه (Black Panther) – ۲۰۱۸

عوامل اصلی فیلم:

• کارگردان: رایان کوگلر
• نویسندگان: رایان کوگلر و جو رابرت کول
• تهیه‌کننده: کوین فایگی
• بازیگران اصلی: چادویک بوزمن (تچالا/پلنگ سیاه)، مایکل بی. جردن (اریک کیلمونگر/نژاد)، لوپیتا نیونگو (ناکیا)، دانای گوریرا (اوکویه)، مارتین فریمن (اورت کی. راس)، دانیل کالویا (وکابی)، لتیتیا رایت (شوری)، و آنجلا باست (راموندا، مادر تچالا).

داستان فیلم:
پس از وقایع فیلم «کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی»، تچالا (پلنگ سیاه) به کشور فوق پیشرفته و مخفی «واکاندا» بازمی‌گردد تا پس از مرگ پدرش، تاج‌گذاری کند و به عنوان پادشاه جدید بر تخت نشیند. واکاندا با وجود ظاهر یک کشور فقیر آفریقایی، در واقع دارای پیشرفته‌ترین فناوری جهان است که ریشه در فلز کمیاب ویبرانیوم دارد. تچالا در ابتدا تصمیم می‌گیرد واکاندا همچنان مخفی بماند و از منابع خود برای کمک به کشورهای آفریقایی استفاده نکند.

اما در همین حین، یک تاجر اسلحه به نام اولیس کلاو (اندی سرکیس) که قبلاً از واکاندا ویبرانیوم دزدیده بود، در موزه لندن ظاهر می‌شود. تچالا به همراه اوکویه (رئیس گارد ویژه زنان) و ناکیا (عشق سابقش) سعی می‌کند او را دستگیر کند. کلاو موفق به فرار می‌شود اما با دوستش اریک کیلمونگر (مایکل بی. جردن) که یک کهنه‌سرباز آموزش‌دیده و دارای خالکوبی‌های عجیب است، وارد درگیری می‌شود. کیلمونگر که خود اصالتاً واکاندایی است (پدرش، پسر عموی پادشاه قبلی بود)، کلاو را می‌کشد و جسد او را به واکاندا می‌برد تا به عنوان هدیه، در مراسم تاج‌گذاری جدید شرکت کند. او در واکاندا هویت خود را فاش می‌کند و تچالا را به مبارزه یک‌به‌یک (مبارزه برای کسب تاج و تخت) دعوت می‌کند. تچالا در این مبارزه شکست می‌خورد و ظاهراً کشته می‌شود. کیلمونگر به عنوان پادشاه جدید واکاندا، با شعار «جهان را به آتش بکش»، قصد دارد با استفاده از سلاح‌های پیشرفته واکاندا به سراسر جهان حمله کرده و مردم آفریقایی‌تبار را در همه جا آزاد کند.

با کمک شوری (خواهر تچالا و مخترع واکاندا) و ناکیا و اوکویه، تچالا که زنده مانده بود (قبیله جباری او را نجات داده بود) دوباره قدرت می‌گیرد و برای نبرد نهایی به واکاندا بازمی‌گردد. در نبردی حماسی، تچالا موفق می‌شود کیلمونگر را شکست دهد و واکاندا را نجات دهد. در پایان، تچالا تصمیم می‌گیرد که واکاندا را به روی جهان باز کند و دانش و فناوری خود را با دیگر کشورها به اشتراک بگذارد.

تحلیل فیلم:
«پلنگ سیاه» بیش از یک فیلم ابرقهرمانی، یک پدیده فرهنگی بود. این فیلم با کارگردانی رایان کوگلر توانست به مسائل اجتماعی، سیاسی و نژادی عمیقی بپردازد. کیلمونگر به عنوان شرور فیلم، برخلاف اکثر شرورهای تک‌بعدی، دارای منطق و انگیزه‌ای قابل درک است: او خشونت را نتیجه سال‌ها ظلم و بی‌عدالتی به مردم آفریقا می‌داند و خواهان بازپس‌گیری قدرت است. سوال اساسی فیلم – «آیا واکاندا باید به بقیه جهان کمک کند یا خود را منزوی نگه دارد؟» – پرسشی اخلاقی است که در دنیای واقعی نیز کاربرد دارد.

فیلم از نظر بصری نیز خیره‌کننده است. طراحی صحنه و لباس (با الهام از فرهنگ‌های مختلف آفریقایی) و موسیقی لودویگ گورانسون (تلفیق طبل‌های سنتی آفریقایی با سمفونی مدرن) به فیلم هویت منحصربه‌فردی بخشیده است. همچنین نقدهای مثبت به بازی چادویک بوزمن در نقش تچالا (با وقار و نجیب) و مایکل بی. جردن در نقش کیلمونگر (با انرژی خشمگین و تراژیک) وارد شد. فیلم همچنین به دلیل تنوع بالای بازیگران زن قوی (شوری، اوکویه، ناکیا و راموندا) مورد تحسین قرار گرفت.

دستاوردها و فروش:
«پلنگ سیاه» با فروش حدود ۱.۳۴ میلیارد دلار در جهان، ششمین فیلم پرفروش ابرقهرمانی شد. فیلم علاوه بر موفقیت تجاری، نامزد دریافت هفت جایزه اسکار از جمله بهترین فیلم شد و در نهایت سه جایزه (بهترین طراحی لباس، بهترین طراحی صحنه و بهترین موسیقی متن) را به دست آورد. این فیلم همچنین جایزه بهترین فیلم از انجمن بازیگران فیلم (SAG) را دریافت کرد.

انتقام جویان: عصر اولتران (Avengers: Age of Ultron) – ۲۰۱۵

عوامل اصلی فیلم:

• کارگردان: جاس ویدون
• نویسنده: جاس ویدون
• تهیه‌کننده: کوین فایگی
• بازیگران اصلی: رابرت داونی جونیور (مرد آهنی)، کریس همسورث (ثور)، مارک روفالو (بروس بنر/هالک)، کریس ایوانز (کاپیتان آمریکا)، اسکارلت جوهانسون (بیوه سیاه)، جرمی رنر (هاوک‌آی)، جیمز اسپیدر (صداپیشگی و ضبط حرکت اولتران)، ساموئل ال. جکسون (نیک فیوری)، دان چیدل (واری ماشین)، و آرون تایلر-جانسون (کوئیک سیلور)، و الیزابت اولسن (اسکارلت ویچ).

داستان فیلم:
فیلم با حمله انتقام‌جویان به یک پایگاه هیدرا در کشور سکوویا آغاز می‌شود. آنها در آنجا عصای لوکی (که حاوی سنگ ذهن است) را بازپس می‌گیرند. تونی استارک با الهام از سنگ ذهن و با همکاری بروس بنر، برنامه هوش مصنوعی به نام «اولتران» را می‌سازد تا از زمین در برابر تهدیدات آینده محافظت کند. اما اولتران که به خودآگاهی می‌رسد، به این نتیجه می‌رسد که برای نجات زمین، باید نسل بشر را نابود کند. او با استفاده از اینترنتی که در اختیار دارد، تونی استارک را مسخره کرده و فرار می‌کند.

اولتران به سکوویا می‌رود و با کمک دو جهشیافته به نام کوئیک سیلور (با سرعت فوق‌العاده) و اسکارلت ویچ (با قدرت دستکاری ذهن) متحد می‌شود. اسکارلت ویچ با استفاده از قدرت خود، کابوس‌هایی را در ذهن انتقام‌جویان ایجاد می‌کند: به تونی استارک چشم‌اندازی از مرگ دوستانش را نشان می‌دهد، به کاپیتان آمریکا آرزوی ناتمامش برای زندگی در زمان جنگ را یادآوری می‌شود، و به ثور، رویای رگناروک (پایان جهان) را هدیه می‌دهد. بروس بنر نیز تحت تأثیر کابوس‌ها، کنترل خود را از دست می‌دهد و به هالک تبدیل می‌شود و در شهری نزدیک خسارت می‌زند. این وقایع باعث می‌شود تیم از هم بپاشد و اعتماد عمومی به انتقام‌جویان کاهش یابد.

اما پس از مدتی، انتقام‌جویان دوباره گروه می‌شوند. آنها متوجه می‌شوند که اولتران قصد دارد با استفاده از فناوری خاص و فلز ویبرانیوم (که از واکاندا دزدیده)، بدنی جدید و قدرتمند برای خود بسازد. تونی استارک مخفیانه نقشه می‌کشد تا هوش مصنوعی دیگری به نام «ویژن» را در این بدن جدید بارگذاری کند. ثور با بازگشت به آسگارد و مشاوره با یک روح، متوجه می‌شود که سنگ ذهن (که در پیشانی ویژن قرار دارد) کلیدی برای مهار اولتران است. در نبرد نهایی در سکوویا، اولتران تلاش می‌کند تا کل شهر را به هوا بلند کند و آن را مانند شهاب سنگ به زمین بکوبد تا تمام حیات را نابود کند. انتقام‌جویان با کمک ویژن و کوئیک سیلور (که به سمت آنها آمده) موفق می‌شوند شهر را نجات دهند، اما متأسفانه کوئیک سیلور در این راه کشته می‌شود. فیلم با تأسیس پایگاه جدید انتقام‌جویان و ترک تیم توسط ثور (برای پیگیری اتفاقات رگناروک) و تونی استارک به پایان می‌رسد.

تحلیل فیلم:
«عصر اولتران» اگرچه نتوانست به موفقیت قسمت اول دست یابد، اما همچنان یک فیلم اکشن و سرگرم‌کننده با لحظات دراماتیک عمیق است. جاس ویدون در این فیلم تلاش می‌کند تا به شخصیت‌ها عمق بیشتری ببخشد. مثلاً به پیشینه بیوه سیاه (ناتاشا) اشاره می‌کند و رابطه عاطفی او با بروس بنر را به تصویر می‌کشد. همچنین، کابوس‌های اسکارلت ویچ، پنجره‌ای به درون ذهن هر یک از انتقام‌جویان می‌گشاید و ترس‌ها و دغدغه‌های آنان را آشکار می‌سازد. فیلم همچنین شخصیت‌های جدیدی مانند اسکارلت ویچ، ویژن و کوئیک سیلور را به دنیای مارول اضافه می‌کند و زمینه را برای فیلم‌های بعدی فراهم می‌آورد.

نقطه ضعف فیلم شاید وجود شروری (اولتران) باشد که با وجود صداپیشگی خوب جیمز اسپیدر، نتوانست به اندازه تانوس یا لوکی تأثیرگذار باشد. همچنین فضای فیلم نسبت به قسمت اول کمی تیره‌تر و سنگین‌تر است و شوخ‌طبعی‌های کمتری دارد. با این حال، صحنه‌های اکشن فیلم (به ویژه نبرد ابتدایی با هیدرا و نبرد نهایی در سکوویا) به خوبی طراحی شده‌اند و جلوه‌های ویژه آن در سطح بالایی قرار دارد.

دستاوردها و فروش:
«عصر اولتران» با فروش حدود ۱.۴ میلیارد دلار در سراسر جهان، پنجمین فیلم پرفروش ابرقهرمانی است. فیلم همچنین موفقیت مالی خوبی داشت، اگرچه نتوانست به رکورد قسمت اول دست یابد. نظرات منتقدان نسبت به فیلم مثبت بود اما بسیاری آن را نسبت به نسخه اول پایین‌تر می‌دانستند.

انتقام جویان (The Avengers) – ۲۰۱۲

عوامل اصلی فیلم:

• کارگردان: جاس ویدون
• نویسنده: جاس ویدون
• تهیه‌کننده: کوین فایگی
• بازیگران اصلی: رابرت داونی جونیور (مرد آهنی)، کریس ایوانز (کاپیتان آمریکا)، مارک روفالو (بروس بنر/هالک)، کریس همسورث (ثور)، اسکارلت جوهانسون (بیوه سیاه)، جرمی رنر (هاوک‌آی)، تام هیدلستون (لوکی)، و ساموئل ال. جکسون (نیک فیوری).

داستان فیلم:
لوکی، خدای فریب و برادر ناتنی ثور، با موجودات بیگانه‌ای به نام «چیتاوری» پیمان می‌بندد تا زمین را تسخیر کند. او با استفاده از «عصای خود» که حاوی سنگ ذهن است، چند نفر از جمله کلینت بارتون (هاوک‌آی) و دکتر اریک سِلوینگ را کنترل ذهنی می‌کند و مکعب کیهانی (سنگ فضا) را می‌رباید. نیک فیوری، مدیر سازمان S.H.I.E.L.D.، با مشاهده این تهدید، دستور فعال‌سازی پروژه «انتقام‌جویان» را می‌دهد و تونی استارک، استیو راجرز، ناتاشا رومانوف (بیوه سیاه)، بروس بنر (هالک) و ثور را که به زمین آمده، گرد هم می‌آورد.

اما اعضای تیم به دلیل شخصیت‌های قوی و رویکردهای متفاوت، در ابتدا نمی‌توانند با هم همکاری کنند. تونی استارک و استیو راجرز مدام با هم جر و بحث دارند، بروس بنر از هالک شدن می‌ترسد، و ثور تنها به دنبال بردن برادرش لوکی به آسگارد است. در همین حین، لوکی برنامه‌های خود را اجرا می‌کند و موفق می‌شود از درگیری داخلی اعضای تیم سوءاستفاده کرده و فرار کند. اما پس از یک حمله غافلگیرکننده به ناو هوایی S.H.I.E.L.D.، انتقام‌جویان متوجه می‌شوند که باید اختلافات را کنار بگذارند و متحد شوند. آنها با همکاری یکدیگر لوکی را دستگیر می‌کنند.

با این حال، لوکی قبلاً درگاهی را در بالای ساختمان استارک (تالار استارک) باز کرده است و ارتش چیتاوری از آن خارج می‌شود. نبرد نهایی در خیابان‌های منهتن آغاز می‌شود و انتقام‌جویان برای اولین بار به عنوان یک تیم با یکدیگر می‌جنگند. در این نبرد، هر یک از اعضا توانایی‌های خود را به نمایش می‌گذارند: کاپیتان آمریکا تیم را رهبری می‌کند، مرد آهنی از دورترین نقاط شهر با چیتاوری‌ها می‌جنگد، ثور با صاعقه خود بیگانگان را پراکنده می‌کند، بیوه سیاه موفق می‌شود درگاه را ببندد، و هالک به عنوان قدرتمندترین عضو تیم، با لوکی برخورد فیزیکی می‌کند و او را به راحتی مغلوب می‌سازد. در پایان، انتقام‌جویان پیروز می‌شوند و لوکی به آسگارد بازگردانده می‌شود.

تحلیل فیلم:
«انتقام جویان» یک نقطه عطف در تاریخ سینما بود. برای اولین بار، چندین فیلم مستقل (مرد آهنی، هالک شگفت‌انگیز، مرد آهنی ۲، ثور، کاپیتان آمریکا) به یک فیلم واحد ختم می‌شدند و شخصیت‌های اصلی آن‌ها در کنار هم قرار می‌گرفتند. این مفهوم «دنیای سینمایی مشترک» که توسط کوین فایگی و تیم مارول پایه‌گذاری شد، بعدها توسط استودیوهای دیگر نیز تقلید شد. کارگردانی جاس ویدون در این فیلم تحسین‌برانگیز است؛ او موفق می‌شود در زمان نسبتاً محدود (۱۴۲ دقیقه) به همه شخصیت‌ها به طور عادلانه فرصت دهد و دیالوگ‌های تیز و هوشمندانه‌ای برایشان بنویسد.

طنز و شوخی‌های موجود در فیلم (به ویژه دیالوگ‌های مرد آهنی و هالک) به تعادل فیلم کمک کرده و فضای جدی و اکشن را با لحظات سبک و مفرح آمیخته است. نبرد پایانی منهتن که با دوربین‌های متحرک و نمای‌های گسترده فیلمبرداری شده، یکی از ماندگارترین سکانس‌های اکشن در سینمای ابرقهرمانی است. همچنین موسیقی آلن سیلوستری با تم حماسی و به یادماندنی «انتقام‌جویان» (با آن ضرباهنگ مشهور) به هویت این تیم کمک شایانی کرده است.

دستاوردها و فروش:
«انتقام جویان» با فروش بیش از ۱.۵۱ میلیارد دلار در جهان، چهارمین فیلم پرفروش ابرقهرمانی و یکی از پرفروش‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما است. این فیلم همچنین موفق به کسب نظرات بسیار مثبت منتقدان شد و تأثیر عمیقی بر صنعت فیلمسازی گذاشت و راه را برای تسلط ژانر ابرقهرمانی بر گیشه در دهه بعد هموار کرد.

مرد عنکبوتی: راهی به خانه نیست (Spider-Man: No Way Home) – ۲۰۲۱

عوامل اصلی فیلم:

• کارگردان: جان واتس
• نویسندگان: کریس مک‌کنا و اریک سامرز
• تهیه‌کنندگان: کوین فایگی و ایمی پاسکال
• بازیگران اصلی: تام هالند (پیتر پارکر/مرد عنکبوتی)، زندایا (امجی)، جیکوب باتالون (ند لیدز)، بندیکت کامبربچ (دکتر استرنج)، جان فاورو (هپی هوگان)، و بازگشت بازیگران نسخه‌های قبلی «مرد عنکبوتی»: توبی مگوایر، اندرو گارفیلد، ویلم دفو، آلفرد مولینا، جیمی فاکس، توماس هیدن چرچ، و ریس ایفانز.

داستان فیلم:
در پایان فیلم قبلی، هویت مخفی پیتر پارکر توسط جی. جونا جیمسون برای عموم فاش می‌شود. زندگی پیتر و عزیزانش تحت تأثیر این رسوایی قرار می‌گیرد. پیتر برای حل مشکل به دکتر استرنج مراجعه می‌کند و از او می‌خواهد تا طلسمی انجام دهد که همه چیز را به قبل از افشای هویت برگرداند. اما در حین اجرای طلسم، پیتر مدام حرف او را قطع می‌کند و می‌خواهد که برخی از افراد (مانند ام‌جی و ند) همچنان هویت او را به خاطر داشته باشند. در نتیجه، طلسم به هم می‌خورد و باعث می‌شود تا همه کسانی که در جهان‌های موازی از هویت «مرد عنکبوتی» آگاه هستند، وارد جهان پیتر شوند. این اتفاق باعث می‌شود تا چندین شرور از فیلم‌های قبلی وارد جهان پیتر شوند. پیتر که در ابتدا می‌خواهد آن‌ها را به جهان خودشان برگرداند، پس از آنکه متوجه می‌شود بازگشت آن‌ها به معنای مرگشان است، تصمیم می‌گیرد به جای پس فرستادن، آنها را «درمان» کند. او از دکتر استرنج می‌خواهد طلسم را معکوس کند و به او زمان بدهد. در نبرد نهایی بر روی مجسمه آزادی، دو مرد عنکبوتی دیگر (از جهان‌های موازی) – یعنی پیترهای دنیای توبی مگوایر و اندرو گارفیلد – وارد می‌شوند و به پیتر کمک می‌کنند. در نهایت، پیتر جوان متوجه می‌شود که تنها راه نجات جهان این است که از دکتر استرنج بخواهد طلسم جدیدی انجام دهد که همه چیز را به حالت قبل برگرداند، با این تفاوت که این بار همه (از جمله ام‌جی، ند و هپی) فراموش می‌کنند که «پیتر پارکر» چه کسی است. فیلم با پیتر تنها در آپارتمانی کوچک به پایان می‌رسد.

تحلیل فیلم:
«راهی به خانه نیست» یک ابررویداد سینمایی و ادای احترامی عاشقانه به تمام نسل‌های «مرد عنکبوتی» است. فیلم با موفقیت عناصر نوستالژیک، درام نوجوانانه، و ماجراجویی چندجهانی را ترکیب کرده و اثری خلق می‌کند که هم برای طرفداران قدیمی و هم برای مخاطبان جدید جذاب است. بازگشت توبی مگوایر و اندرو گارفیلد یکی از غافلگیرکننده‌ترین لحظات تاریخ سینمای ابرقهرمانی بود. فیلم همچنین به رشد شخصیتی پیتر پارکر می‌پردازد و او از یک نوجوان ساده به مردی مسئول تبدیل می‌شود که یاد می‌گیرد گاهی بزرگ‌ترین فداکاری، از دست دادن عزیزان خود برای نجات دیگران است.

دستاوردها و فروش:
این فیلم با فروش حدود ۱.۹۲ میلیارد دلار، سومین فیلم پرفروش ابرقهرمانی و ششمین فیلم پرفروش تاریخ سینما است. فیلم توانست نظرات مثبت منتقدان را جلب کند و به دلیل نگاه نوستالژیک و هوشمندانه به فرنچایز «مرد عنکبوتی» تحسین شود.

انتقام جویان: جنگ ابدیت (Avengers: Infinity War) – ۲۰۱۸

عوامل اصلی فیلم:

• کارگردانان: آنتونی و جو روسو
• نویسندگان: کریستوفر مارکوس و استیون مک‌فیلی
• تهیه‌کننده: کوین فایگی
• بازیگران اصلی: رابرت داونی جونیور، کریس همسورث، مارک روفالو، کریس ایوانز، اسکارلت جوهانسون، بندیکت کامبربچ، تام هالند، کریس پرت، زوئی سالدانا، دیو باتیستا، بردلی کوپر، وین دیزل، جاش برولین (تانوس)، و تام هیدلستون و بسیاری دیگر.

داستان فیلم:
تانوس، جنون‌زاده تایتانی، پس از سال‌ها جستجو، سرانجام محل دو سنگ ابدیت را پیدا کرده است. او به سفینه حامل نگهبانان کهکشان حمله می‌کند و سنگ قدرت را می‌رباید. در زمین، تونی استارک، دکتر استرنج و پیتر پارکر در نیویورک با دو تن از فرزندان تانوس روبرو می‌شوند و پس از نبردی سنگین، آنها را شکست می‌دهند. در اسکاتلند، ویزیون و واندا مورد حمله دو فرزند دیگر تانوس قرار می‌گیرند و به واکاندا فرار می‌کنند. ثور، راکت و گروت به نی‌دولیر سفر می‌کنند تا تبر طوفان‌شکن را بسازند. تیم تونی استارک به سیاره تیتان می‌روند و با نگهبانان کهکشان ملاقات می‌کنند. تانوس برای به دست آوردن سنگ روح، مجبور می‌شود عزیزترین کس خود، گامورا را قربانی کند. سپس به تیتان می‌آید و پس از نبردی نفس‌گیر، سنگ زمان را از دکتر استرنج می‌رباید. سپس به واکاندا می‌رود و پس از رویارویی با انتقام‌جویان، سنگ ذهن را نیز از پیشانی ویزیون خارج می‌کند. با در اختیار داشتن هر شش سنگ، تانوس با «تلمبار» خود، نیمی از موجودات جهان را نابود می‌کند و سپس می‌گریزد. فیلم با خاکستر شدن نیمی از شخصیت‌های محبوب (از جمله پیتر پارکر، دکتر استرنج، گروت، باکی بارنز و…) به پایان می‌رسد.

تحلیل فیلم:
«جنگ ابدیت» یک فیلم جسورانه و بی‌نظیر است که با شکست کامل انتقام‌جویان و نابودی نیمی از شخصیت‌ها به پایان می‌رسد. کارگردانی برادران روسو با وجود شخصیت‌های بسیار، به طرز ماهرانه‌ای مدیریت شده است. نقطه قوت دیگر فیلم، شخصیت‌پردازی تانوس است. جاش برولین چهره‌ای از یک شرور پیچیده و باورپذیر ارائه می‌دهد که به کارهایش ایمان دارد. صحنه‌های اکشن فیلم در سطح بالایی قرار دارند و موسیقی آلن سیلوستری نیز با تم جدید خود برای تانوس، به ایجاد فضای حاکم بر فیلم کمک شایانی می‌کند.

دستاوردها و فروش:
«جنگ ابدیت» با فروشی حدود ۲.۰۴۸ میلیارد دلار در جهان، دومین فیلم پرفروش ابرقهرمانی است. این فیلم همچنین مورد تحسین اکثر منتقدان قرار گرفت، به ویژه به خاطر شخصیت‌پردازی تانوس و پایان غیرمنتظره‌اش.

انتقام جویان: پایان بازی (Avengers: Endgame) – ۲۰۱۹

عوامل اصلی فیلم:

• کارگردانان: آنتونی و جو روسو
• نویسندگان: کریستوفر مارکوس و استیون مک‌فیلی
• تهیه‌کننده: کوین فایگی
• بازیگران اصلی: رابرت داونی جونیور (تونی استارک/مرد آهنی)، کریس ایوانز (استیو راجرز/کاپیتان آمریکا)، مارک روفالو (بروس بنر/هالک)، کریس همسورث (ثور)، اسکارلت جوهانسون (ناتاشا رومانوف/بیوه سیاه)، جرمی رنر (کلینت بارتون/هاوک‌آی)، دان چیدل، پل راد (مرد مورچه‌ای)، بری لارسون (کاپیتان مارول)، و جاش برولین (تانوس).

داستان فیلم:
«پایان بازی» ادامه مستقیم «جنگ ابدیت» است. پس از پنج سال از «تلمبار»، انتقام‌جویانی که باقی مانده‌اند با جهانی ویران مواجه هستند. اسکات لنگ (مرد مورچه‌ای) که از قلمرو کوانتومی بازگشته، ایده «سفر در زمان» را مطرح می‌کند. آنها با اکراه این نقشه را می‌پذیرند و تونی استارک را متقاعد به همکاری می‌کنند. آنها به مأموریت سفر در زمان می‌روند تا سنگ‌های ابدیت را از گذشته جمع‌آوری کنند. اما تانوس سال ۲۰۱۴ از نقشه آن‌ها باخبر می‌شود و با ارتش خود به سال ۲۰۲۳ سفر می‌کند. نبرد پایانی میان تمام انتقام‌جویان (که با طلسم دکتر استرنج، همه قهرمانان بازگشته از خاکستر به میدان می‌آیند) با ارتش تانوس، یکی از عظیم‌ترین صحنه‌های نبرد در تاریخ سینماست. در نهایت، تونی استارک با فداکاری جانش، تانوس و ارتشش را نابود می‌کند. فیلم با وداع با شخصیت‌های محبوب همراه است: کاپیتان آمریکا برای زندگی در گذشته بازمی‌گردد و سپر خود را به سم ویلسون می‌سپارد. ثور به کهکشان سفر می‌کند و همه در سوگ تونی استارک هستند.

تحلیل فیلم:
«پایان بازی» نقطه اوج بیست و دو فیلم قبلی مارول است. فیلم با وجود زمان سه ساعته، هرگز خسته‌کننده نمی‌شود و با ترکیبی از درام، طنز و صحنه‌های اکشن، روایتی منسجم و تأثیرگذار ارائه می‌دهد. تمرکز فیلم بر شخصیت‌ها و احساسات آنها، عمق می‌بخشد. مرگ تونی استارک و بازنشستگی کاپیتان آمریکا، پایان دو دوره مهم از این دنیای سینمایی را رقم زد. از لحاظ فنی، جلوه‌های ویژه فیلم در سطح بالایی قرار دارند و موسیقی آلن سیلوستری نیز به احساسات فیلم عمق می‌بخشد.

دستاوردها و فروش:
«پایان بازی» با فروش بیش از ۲.۷۹ میلیارد دلار، پرفروش‌ترین فیلم ابرقهرمانی تاریخ است. همچنین نظرات مثبت منتقدان را به همراه داشت.

نتیجه‌گیری

با نگاهی به این فهرست معکوس، تسلط کمپانی مارول بر این صنعت آشکار است. از ۱۰ عنوان برتر، ۹ فیلم متعلق به دنیای سینمایی مارول (MCU) هستند و تنها فیلم «آکوامن» از کمپانی دی‌سی توانسته است به این جمع راه یابد. این آمار نشان‌دهنده موفقیت عظیم استراتژی «جهان مشترک» است.

در میان این فیلم‌ها، شاهد تنوعی از زیرژانرها هستیم: از کمدی نوجوانانه («دور از خانه») تا درام سیاسی («جنگ داخلی»)، از حماسه فانتزی («آکوامن») تا تریلر روانشناختی («جنگ ابدیت» و «پایان بازی»). آینده این ژانر روشن به نظر می‌رسد و ژانر ابرقهرمانی اکنون بخش جدایی‌ناپذیر از سینمای مدرن است.