اسقاط خودروهای فرسوده با امتیاز واردات؛ چه کسانی می‌توانند خودرو وارد کنند؟

طرح جدید اسقاط خودروهای فرسوده از ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ وارد مرحله اجرایی می‌شود؛ اما این طرح برخلاف تصور اولیه، برای همه خودروهای فرسوده و همه مالکان خودرو نیست. مبنای آن بند «پ» ماده ۵۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت است و مشخصاً به اتوبوس‌ها و کشنده‌های جاده‌ای فرسوده مربوط می‌شود. بر اساس این حکم، مالک خودروی سنگین واجد شرایط پس از اسقاط می‌تواند برای واردات خودروی جایگزین با سن کمتر از ۱۰ سال از امتیاز قانونی استفاده کند.

طرح جدید اسقاط خودروهای فرسوده چیست؟

فرآیند اجرایی جدید در چارچوب برنامه هفتم توسعه با هدف نوسازی ناوگان سنگین، کاهش مصرف سوخت و خروج وسایل نقلیه بسیار قدیمی از چرخه حمل‌ونقل طراحی شده است. در این سازوکار، اسقاط فقط به دریافت وجه یا گواهی اسقاط ختم نمی‌شود؛ برای برخی خودروهای سنگین، خودِ اسقاط می‌تواند مبنای دریافت مجوز واردات یک وسیله نقلیه جایگزین باشد.

این امتیاز به‌ویژه برای اتوبوس‌ها و کشنده‌هایی اهمیت دارد که هزینه جایگزینی آن‌ها بالا است و بازار داخلی همیشه ظرفیت کافی برای تأمین ناوگان جدید ندارد. در واقع قانون تلاش کرده میان خروج وسیله فرسوده و ورود وسیله جدیدتر ارتباط مستقیم ایجاد کند.

ثبت‌نام از چه تاریخی آغاز می‌شود؟

بر اساس اطلاعیه‌های منتشرشده، دسترسی متقاضیان واجد شرایط به فرآیند ثبت درخواست از روز سه‌شنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ فراهم می‌شود.

متقاضی باید پیش از ورود به سامانه، مدارک مالکیت خودرو، اطلاعات هویتی یا ثبتی و اسناد مرتبط با وسیله نقلیه را آماده داشته باشد. ثبت درخواست به‌تنهایی به معنی صدور قطعی مجوز واردات نیست و پرونده باید مراحل احراز شرایط قانونی را طی کند.

چه خودروهایی مشمول طرح هستند؟

بنابراین اگر مالک خودروی سواری فرسوده هستید، بند «پ» ماده ۵۹ برای شما مجوز واردات خودروی سواری ایجاد نمی‌کند. طرح‌های خودروهای سواری فرسوده ضوابط و سازوکارهای جداگانه دارند.

امتیاز جدید اسقاط؛ مجوز واردات چیست؟

قانون به دولت اجازه داده است در ازای اسقاط هر اتوبوس یا کشنده جاده‌ای بالای ۲۵ سال، برای همان مالک مجوز واردات یک دستگاه اتوبوس یا کشنده جاده‌ای با سن کمتر از ۱۰ سال صادر کند.

در واقع امتیاز اصلی این طرح این است که مالک وسیله فرسوده به‌جای خروج از ناوگان بدون مسیر جایگزین، امکان ورود یک وسیله کارکرده جدیدتر و کم‌سن‌تر را پیدا می‌کند. این سازوکار قرار است به نوسازی سریع‌تر ناوگان حمل‌ونقل سنگین کمک کند.

چه کسانی می‌توانند واردات انجام دهند؟

از نظر حکم قانونی، ذی‌نفع اصلی مالک اتوبوس یا کشنده جاده‌ای فرسوده بالای ۲۵ سال است. اما استفاده عملی از مجوز واردات باید در چارچوب ضوابط تجارت خارجی، ثبت سفارش و مقررات وزارت صمت انجام شود.

در ضوابط اجرایی اعلام‌شده برای کشنده‌های فرسوده در سال ۱۴۰۵، دو گروه اصلی امکان ثبت درخواست داشته‌اند:

• اشخاص حقوقی: شرکت‌ها و مجموعه‌های حقوقی واجد شرایط، چه دارای سابقه قبلی واردات و چه فاقد سابقه.
• اشخاص حقیقی دارای کارت بازرگانی: افراد واجد شرایطی که کارت بازرگانی معتبر دارند و سایر ضوابط واردات را رعایت می‌کنند.

بنابراین مالک حقیقی بدون کارت بازرگانی نباید تصور کند صرف اسقاط کشنده، همه مراحل واردات را بدون الزامات تجاری برای او انجام می‌دهد. جزئیات اجرایی ممکن است با ابلاغیه‌های بعدی وزارت صمت تغییر کند.

سهمیه اشخاص حقیقی و حقوقی در ۱۴۰۵

این سهمیه‌ها مربوط به ضوابط اجرایی اعلام‌شده در سال ۱۴۰۵ برای کشنده‌ها هستند و ممکن است برای اتوبوس یا مراحل بعدی، ظرفیت یا شرایط متفاوتی ابلاغ شود.

خودروی جایگزین چه شرایط سنی دارد؟

• خودروی فرسوده: بیش از ۲۵ سال عمر
• خودروی وارداتی جایگزین: کمتر از ۱۰ سال سن
• نوع جایگزین: هم‌گروه با وسیله فرسوده مشمول قانون

علاوه بر سن، خودرو باید تمام شرایط فنی، استاندارد، ثبت سفارش، گمرکی و شماره‌گذاری موردنیاز را نیز داشته باشد.

مدارک مورد نیاز برای ثبت درخواست

• مدارک هویتی مالک حقیقی یا اسناد ثبتی شخص حقوقی
• مدارک مالکیت اتوبوس یا کشنده فرسوده
• اطلاعات کامل وسیله نقلیه و شماره‌های شناسایی آن
• کارت بازرگانی معتبر برای اشخاص حقیقی متقاضی واردات، در مواردی که طبق ابلاغیه لازم است
• مدارک و مجوزهای مرتبط با ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت
• اسناد موردنیاز برای پذیرش و اسقاط خودرو در مرکز مجاز

مراحل ثبت‌نام و استفاده از مجوز واردات

1. بررسی سن خودرو: اطمینان از اینکه اتوبوس یا کشنده بیش از ۲۵ سال عمر دارد.
2. ثبت درخواست در سامانه رسمی نوسازی: اطلاعات مالک و خودرو وارد می‌شود.
3. احراز مالکیت و شرایط قانونی: وضعیت خودرو و متقاضی بررسی می‌شود.
4. انتخاب و مراجعه به مرکز اسقاط مجاز: پس از تأیید مراحل لازم انجام می‌شود.
5. ثبت اسقاط و صدور گواهی مربوط: خروج خودرو فرسوده در سامانه ثبت می‌شود.
6. دریافت یا فعال‌سازی مجوز مرتبط با واردات: مطابق سهمیه و ضوابط وزارت صمت.
7. ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت: مراحل واردات باید قانونی و فعال باشد.
8. ورود خودرو، تشریفات گمرکی و شماره‌گذاری: پس از احراز تمام استانداردها و مجوزها.

آیا کارت بازرگانی لازم است؟

در ابلاغیه اجرایی سال ۱۴۰۵ برای ثبت کشنده‌های فرسوده، اشخاص حقیقی تنها در صورت داشتن کارت بازرگانی در گروه متقاضیان واردات قرار گرفته‌اند. برای اشخاص حقوقی نیز واردات باید در چارچوب ثبت شرکت، ثبت سفارش و مقررات تجارت خارجی انجام شود.

پس اگر یک راننده حقیقی مالک کشنده فرسوده است اما کارت بازرگانی ندارد، بهتر است قبل از اسقاط با ستاد نوسازی و وزارت صمت درباره روش استفاده از امتیاز و امکان همکاری با واردکننده مجاز استعلام رسمی بگیرد.

گواهی اسقاط چه نقشی دارد؟

گواهی اسقاط سندی است که خروج قانونی خودروی فرسوده از چرخه تردد را اثبات می‌کند. در بسیاری از فرآیندهای واردات و تولید خودرو، تأمین گواهی اسقاط بخشی از تکالیف قانونی است.

در سال ۱۴۰۵ نرخ‌های جدید گواهی اسقاط نیز اعلام شد. با این حال، در طرح موضوع بند «پ» ماده ۵۹، اهمیت اصلی برای مالک سنگین این است که اسقاط خودرو فرسوده او به امتیاز واردات وسیله جایگزین گره خورده است؛ نه اینکه صرفاً گواهی را به‌عنوان یک دارایی مستقل در نظر بگیرد.

تخفیف عوارض گمرکی در قانون

متن بند «پ» ماده ۵۹ فقط به مجوز واردات اشاره نکرده و دولت را موظف کرده آیین‌نامه اجرایی را با در نظر گرفتن مشوق‌های قانونی لازم تهیه کند. در خود قانون، تخفیف در عوارض گمرکی به‌عنوان یکی از نمونه‌های این مشوق‌ها ذکر شده است.

میزان و نحوه اعمال تخفیف باید بر اساس آیین‌نامه و مقررات اجرایی همان زمان بررسی شود؛ بنابراین نمی‌توان بدون مشاهده ابلاغیه نهایی، درصد مشخصی برای تخفیف گمرکی به همه پرونده‌ها نسبت داد.

تفاوت این طرح با جایگزینی خودروهای سواری

برای نمونه، در برخی طرح‌های جایگزینی سواری، مالک خودروی فرسوده پس از احراز شرایط به خودروساز داخلی معرفی می‌شود؛ اما موضوع این خبر، مجوز واردات ناوگان سنگین است.

سامانه رسمی ثبت‌نام کدام است؟

مرجع رسمی ثبت‌نام و پیگیری اسقاط و نوسازی ناوگان، سامانه ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده به نشانی NNHK.ir است. ستاد نوسازی در سال ۱۴۰۵ هشدار داده است که ثبت‌نام خودروهای فرسوده و طرح‌های جایگزینی باید فقط از مسیر رسمی انجام شود و خدمات ثبت‌نام در این سامانه رایگان است.

برای مراحل واردات نیز ممکن است متقاضی نیاز به ثبت سفارش فعال در سامانه جامع تجارت داشته باشد. داشتن ثبت‌نام در سامانه نوسازی به‌تنهایی جایگزین مجوزها و تشریفات تجاری نیست.

هشدار درباره واسطه‌ها و سایت‌های جعلی

• برای ثبت‌نام اسقاط، به لینک‌های ناشناس پیامکی اعتماد نکنید.
• هیچ واسطه‌ای نمی‌تواند خارج از ظرفیت و ضوابط قانونی مجوز واردات تضمینی صادر کند.
• پیش از پرداخت هر مبلغی، هویت مرکز اسقاط و مجوز آن را بررسی کنید.
• امتیاز واردات را بدون قرارداد و استعلام رسمی معامله نکنید.
• ثبت‌نام اولیه در سامانه به معنی تأیید نهایی سهمیه نیست.
• برای واردات، وضعیت ثبت سفارش و کارت بازرگانی را پیش از اسقاط نهایی بررسی کنید.

جمع‌بندی

امتیاز جدید اسقاط در بند «پ» ماده ۵۹ برنامه هفتم، فرصتی برای نوسازی ناوگان سنگین است؛ اما دامنه آن محدود و مشخص است. مالک اتوبوس یا کشنده جاده‌ای بالای ۲۵ سال، در صورت احراز شرایط و اسقاط خودرو، می‌تواند در چارچوب قانون برای واردات یک دستگاه اتوبوس یا کشنده با سن کمتر از ۱۰ سال اقدام کند.

در اجرای سال ۱۴۰۵، اشخاص حقوقی برای کشنده تا سقف ۵ دستگاه و اشخاص حقیقی دارای کارت بازرگانی تا سقف یک دستگاه امکان ثبت داشته‌اند. بنابراین پیش از اسقاط، باید هم شرایط خودرو و هم امکان انجام مراحل تجاری، ثبت سفارش و واردات را بررسی کرد. این طرح نباید با برنامه جایگزینی خودروهای سواری فرسوده اشتباه گرفته شود.

سوالات متداول

منابع

• قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت؛ بند «پ» ماده ۵۹.
• اطلاعیه و گزارش اجرای ثبت‌نام از ۳۱ شهریور ۱۴۰۵.
• ابلاغیه دفتر صنایع خودرو، نیرو محرکه و حمل‌ونقل وزارت صمت درباره سهمیه کشنده‌ها در سال ۱۴۰۵.
• اطلاعیه‌های ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده.
• نمناک؛ «اسقاط خودروهای فرسوده با یک امتیاز جدید؛ چه کسانی می‌توانند واردات انجام دهند؟» به‌عنوان منبع اولیه موضوع.