روزِنو
چرا بستههای اینترنت زود تمام میشوند؟
گلایه کاربران درباره تمام شدن سریع بستههای اینترنت در هفتههای اخیر باعث شد سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی نحوه محاسبه مصرف اینترنت در اپراتورهای ثابت و همراه را بررسی کند. نتیجه بررسیهای جدید نشان میدهد اتمام زودهنگام بسته اینترنت را نمیتوان به یک عامل مشخص نسبت داد و مجموعهای از عوامل فنی و افزایش واقعی مصرف داده در این موضوع نقش دارند.
به گفته حمید خوانساری، معاون امور پستی، ارتباطی و فناوری اطلاعات سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، بخشی از ابهامات ایجادشده درباره نحوه محاسبه مصرف اینترنت به وضعیت ثبت اطلاعات محتوای داخلی در سامانه تعرفه ترجیحی مربوط است. همچنین افزایش کیفیت و حجم محتوای آنلاین، بهویژه ویدئو، و فعالیت خودکار برخی نرمافزارها از دیگر عوامل مؤثر بر افزایش مصرف اینترنت اعلام شدهاند.
ثبت نشدن برخی IPهای محتوای داخلی چه تأثیری دارد؟
یکی از نکات مهم مطرحشده در بررسی رگولاتوری، نحوه شناسایی ترافیک داخلی است. برخی محتوای داخلی برای برخورداری از تعرفه ترجیحی باید آدرسها و IPهای مربوط به آن در سامانه تعرفه ترجیحی ثبت و اطلاعات آن بهروز باشد.
بر اساس توضیحات معاون رگولاتوری، دارندگان محتوا الزام مستقیمی برای ثبت و بهروزرسانی این اطلاعات در سامانه سازمان فناوری اطلاعات ایران ندارند. در نتیجه ممکن است برخی آدرسها یا IPهای مربوط به محتوای داخلی در سامانه ثبت نشده یا اطلاعات آنها بهروز نشده باشد.
در چنین شرایطی، کاربر ممکن است تصور کند در حال استفاده از یک محتوای داخلی است، اما ترافیک مربوط به آن در سیستم تعرفه ترجیحی شناسایی نشود و بر مبنای تعرفه اینترنت بینالملل محاسبه شود. این موضوع میتواند باعث شود حجم بسته اینترنت سریعتر از انتظار کاهش پیدا کند.
البته این مسئله به معنای آن نیست که در همه موارد حجم بیشتری از مصرف واقعی کاربر کسر شده است. تفاوت تعرفه ترافیک داخلی و بینالملل میتواند باعث شود یک میزان مصرف مشخص، اثر متفاوتی روی حجم بسته داشته باشد.
افزایش مصرف ویدئو یکی از دلایل مهم است
عامل دیگری که رگولاتوری به آن اشاره کرده، افزایش کیفیت و حجم محتوای آنلاین است. در سالهای اخیر استفاده از محتوای ویدئویی، پخش آنلاین فیلم و سریال، شبکههای اجتماعی و سرویسهای ویدئویی افزایش یافته و کیفیت بالاتر تصاویر نیز به مصرف داده بیشتری منجر میشود.
پخش ویدئو با کیفیت بالا میتواند در مدت کوتاهی حجم قابل توجهی از بسته اینترنت را مصرف کند. به همین دلیل ممکن است کاربری که تصور میکند الگوی مصرفش نسبت به گذشته تغییری نکرده، به دلیل افزایش کیفیت محتوایی که مشاهده میکند، با کاهش سریعتر حجم بسته مواجه شود.
رگولاتوری نیز افزایش حجم و کیفیت محتوای برخط، بهخصوص محتوای ویدئویی را از عوامل افزایش مصرف اینترنت اعلام کرده است.
بهروزرسانی خودکار نرمافزارها چقدر اینترنت مصرف میکند؟
تمام مصرف اینترنت الزاماً به فعالیت مستقیم کاربر مربوط نمیشود. بسیاری از گوشیها، رایانهها و نرمافزارهای امروزی در پسزمینه به فعالیت خود ادامه میدهند و در صورت فعال بودن تنظیمات مربوطه، ممکن است بدون اینکه کاربر برنامهای را باز کند، داده مصرف شود.
از جمله این فعالیتها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بهروزرسانی خودکار برنامهها
- بهروزرسانی سیستمعامل گوشی یا رایانه
- پخش خودکار ویدئوها
- همگامسازی اطلاعات
- پشتیبانگیری ابری از تصاویر و فایلها
- دریافت خودکار فایلها و محتوای جدید
- فعالیت برنامهها در پسزمینه
فعال بودن همزمان چند مورد از این قابلیتها میتواند مصرف ماهانه اینترنت را افزایش دهد. به همین دلیل، بررسی تنظیمات مصرف داده در گوشی و غیرفعال کردن قابلیتهایی که ضرورتی برای کاربر ندارند، میتواند به مدیریت بهتر حجم بسته کمک کند.
آیا رگولاتوری محاسبه اشتباه حجم اینترنت را تأیید کرده است؟
یکی از موضوعات مورد توجه کاربران، این پرسش است که آیا اپراتورها بیش از میزان واقعی مصرف، از حجم بسته اینترنت کم میکنند یا خیر.
بر اساس نتایج بررسی اعلامشده از سوی رگولاتوری، در نمونههای بررسیشده نشانهای از محاسبه نادقیق میزان مصرف مشاهده نشده است. در عین حال، این سازمان برخی مشکلات مربوط به شفافیت نمایش جزئیات مصرف و شناسایی ترافیک داخلی را شناسایی کرده است.
بنابراین باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد: نخست، محاسبه میزان واقعی داده مصرفشده و دوم، نحوه شناسایی نوع ترافیک و تعرفهای که برای آن اعمال میشود.
اگر یک محتوای داخلی به دلیل ثبت نبودن IP مربوطه با تعرفه بینالملل شناسایی شود، ممکن است کاربر نتیجه متفاوتی در میزان کاهش حجم بسته مشاهده کند؛ اما این مسئله لزوماً به معنای آن نیست که اپراتور حجم مصرفشده را بیشتر از مقدار واقعی محاسبه کرده است.
مشکل نمایش ریزمصرف اینترنت نیز بررسی شد
یکی دیگر از مواردی که در بررسی رگولاتوری مشخص شده، نحوه نمایش اطلاعات مصرف اینترنت در سامانههای مدیریت حساب مشترکان برخی اپراتورهاست.
بر اساس اعلام معاون رگولاتوری، در برخی اپراتورها جزئیات مصرف مشترک به تفکیک ترافیک داخلی و بینالملل به اندازه کافی شفاف نمایش داده نمیشد. این موضوع باعث میشود کاربر نتواند بهراحتی متوجه شود چه میزان از بسته خود را برای ترافیک داخلی و چه میزان را برای ترافیک بینالملل مصرف کرده است.
رگولاتوری اعلام کرده با الزام و پیگیری این سازمان، این بخش از سامانههای مدیریت حساب مشترکان اصلاح شده و امکان مشاهده شفافتر ریزمصرف برای کاربران فراهم شده است.
این تغییر میتواند به کاربران کمک کند هنگام مشاهده کاهش غیرمنتظره حجم بسته، ابتدا جزئیات مصرف خود را بررسی کنند و مشخص شود بیشترین مصرف مربوط به کدام نوع ترافیک یا سرویس بوده است.
ماجرای ضریب ۲.۷ برای اینترنت چه بود؟
در هفتههای گذشته موضوعی با عنوان ضریب ۲.۷ در محاسبه مصرف اینترنت بینالملل نیز در فضای مجازی مطرح شده بود و برخی کاربران تصور میکردند حجم بستههای اینترنتی عملاً کمتر از مقدار اعلامشده است.
رگولاتوری پیش از این ادعا را رد کرده و اعلام کرده بود که تغییری در حجم بستههای ارائهشده به مشترکان ایجاد نشده و ضریب ۲.۷ برای محاسبه مصرف اینترنت بینالملل اعمال نمیشود. بررسیهای بعدی نیز موضوع را از زاویه دیگری بررسی کرد و عواملی مانند شناسایی نشدن برخی ترافیکهای داخلی و افزایش مصرف واقعی داده را مورد توجه قرار داد.
به این ترتیب، توضیحات جدید رگولاتوری نشان میدهد اتمام سریع بسته اینترنت الزاماً به معنای وجود یک ضریب پنهان یا کسر غیرواقعی حجم نیست و باید عوامل مختلف مؤثر بر مصرف را همزمان در نظر گرفت.
چگونه بفهمیم اینترنت گوشی کجا مصرف میشود؟
کاربران برای بررسی علت تمام شدن سریع بسته اینترنت میتوانند ابتدا به بخش مصرف داده در گوشی خود مراجعه کنند. در این قسمت معمولاً میزان مصرف اینترنت هر برنامه به تفکیک نمایش داده میشود.
اگر یک نرمافزار در مدت کوتاهی حجم زیادی از اینترنت مصرف کرده باشد، ممکن است علت آن پخش خودکار ویدئو، دریافت فایل، همگامسازی اطلاعات یا فعالیت در پسزمینه باشد.
همچنین بررسی تنظیمات پشتیبانگیری ابری تصاویر و ویدئوها اهمیت زیادی دارد. اگر گوشی به گونهای تنظیم شده باشد که فایلهای حجیم را به صورت خودکار روی فضای ابری بارگذاری کند، این فرآیند میتواند حجم قابل توجهی از اینترنت را مصرف کند.
غیرفعال کردن بهروزرسانی خودکار برنامهها از طریق اینترنت همراه، محدود کردن فعالیت پسزمینه نرمافزارهای پرمصرف و کاهش کیفیت پخش ویدئو در مواقع ضروری، از راهکارهایی است که میتواند به مدیریت بهتر مصرف داده کمک کند.
جمعبندی
بررسی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی درباره زود تمام شدن بستههای اینترنت نشان میدهد این اتفاق یک علت واحد ندارد. از یک سو، ثبت نشدن یا بهروزرسانی نشدن برخی آدرسها و IPهای محتوای داخلی در سامانه تعرفه ترجیحی میتواند باعث شود بعضی ترافیکها برخلاف انتظار کاربر با تعرفه بینالملل محاسبه شوند.
از سوی دیگر، افزایش کیفیت و حجم محتوای آنلاین، بهویژه ویدئوها، مصرف واقعی اینترنت کاربران را افزایش داده است. فعالیتهایی مانند بهروزرسانی خودکار نرمافزارها، پخش خودکار ویدئو، پشتیبانگیری ابری و اجرای برنامهها در پسزمینه نیز میتوانند بدون توجه مستقیم کاربر از حجم بسته اینترنت کم کنند.
در نهایت، رگولاتوری اعلام کرده در بررسیهای انجامشده نشانهای از محاسبه نادرست میزان مصرف مشاهده نشده، اما مشکلاتی در زمینه ثبت برخی محتوای داخلی و شفاف نبودن ریزمصرف در برخی سامانهها وجود داشته که برای رفع آنها اقدام شده است.
