روزِنو
واردات خودروهای لوکس با محدودیتهای تازه روبهرو شد
مسیر واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور، بهویژه خودروهای گرانقیمت و لوکس، در روزهای اخیر با ابهام و محدودیت بیشتری مواجه شده است. از یک سو، بخش مربوط به انتقال خودرو در سامانه میخک بهطور موقت از دسترس خارج شده و از سوی دیگر، بانک مرکزی اعلام کرده است که واردات خودرو در شرایط فعلی در اولویت تخصیص ارز قرار ندارد.
در کنار این دو موضوع، بحث تأیید منشأ ارز و دریافت کد ساتا نیز به یکی از مراحل مهم و حساس فرآیند واردات تبدیل شده است. مجموعه این اتفاقات باعث شده فعالان بازار درباره ادامه روند واردات خودروهای لوکس توسط ایرانیان خارج از کشور پرسشهای بیشتری مطرح کنند.
با این حال، نکته مهم این است که تا این لحظه، اعلام رسمی درباره لغو کامل این شیوه واردات منتشر نشده است و غیرفعال شدن بخش خودرو در سامانه میخک نیز از سوی کنسولگری ایران در دوبی موقتی و مرتبط با بهروزرسانی سامانه اعلام شده است.
سامانه میخک چرا از دسترس خارج شد؟
یکی از مهمترین اتفاقات اخیر، غیرفعال شدن بخش «انتقال خودرو» در سامانه میخک است؛ سامانهای که ایرانیان خارج از کشور برای انجام بخشی از امور کنسولی از آن استفاده میکنند.
سرکنسولگری ایران در دوبی اعلام کرده است که خود سامانه میخک فعال است و تنها بخش مربوط به انتقال خودرو موقتاً غیرفعال شده است. بر اساس این اطلاعیه، علت این اتفاق بهروزرسانی سامانه عنوان شده و در مدت غیرفعال بودن این بخش، امکان دریافت کد رهگیری مرتبط با انتقال خودرو وجود ندارد.
بنابراین، غیرفعال شدن این بخش را نمیتوان بهتنهایی به معنای لغو مقررات واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج از کشور دانست. در واقع، در حال حاضر مسئله اصلی این است که متقاضیان برای مدتی امکان تکمیل این مرحله از فرآیند را ندارند و زمان بازگشت این بخش به حالت عادی نیز در اطلاعیههای منتشرشده مشخص نشده است.
موضع بانک مرکزی درباره واردات خودرو چیست؟
در طرف دیگر، موضع بانک مرکزی درباره تأمین ارز خودرو اهمیت بیشتری پیدا کرده است. مهدی دارابی، دستیار ارزی رئیسکل بانک مرکزی، در اظهارات اخیر خود اعلام کرده که واردات خودرو در شرایط فعلی در اولویت تخصیص ارز قرار ندارد.
به گفته او، در شرایط محدودیت منابع ارزی، اولویت با کالاها و نیازهای ضروری کشور است و بانک مرکزی برای واردات خودرو اولویت ارزی در نظر نگرفته است. او همچنین درباره واردات خودرو با ارز افراد مقیم خارج از کشور توضیح داده که این نوع واردات نیز از نگاه سیاستگذار ارزی، بدون اثر بر بازار ارز نیست.
این اظهارات به معنای آن نیست که هر نوع واردات خودرو بهطور رسمی ممنوع شده است. موضوع اصلی، اولویت نداشتن خودرو در تخصیص منابع ارزی بانک مرکزی است؛ مسئلهای که میتواند روند واردات را برای متقاضیان دشوارتر کند.
چرا منشأ ارز اهمیت دارد؟
یکی دیگر از گلوگاههای مهم در مسیر واردات خودرو، موضوع تأیید منشأ ارز است. داشتن ارز در خارج از کشور بهتنهایی برای تکمیل فرآیند واردات کافی نیست و استفاده از ارز باید مطابق مقررات ارزی بانک مرکزی و ضوابط مربوط به منشأ آن انجام شود.
در آییننامه واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج از کشور نیز استفاده از ارز در اختیار متقاضی، در چارچوب مقررات ارزی بانک مرکزی و با رعایت ضوابط مربوط به منشأ ارز پیشبینی شده است.
به همین دلیل، حتی اگر یک ایرانی مقیم خارج از کشور منابع ارزی لازم برای خرید خودرو را در اختیار داشته باشد، همچنان باید مراحل قانونی مربوط به ثبت درخواست، منشأ ارز و تشریفات گمرکی را طی کند.
کد ساتا چه نقشی در واردات خودرو دارد؟
در فرآیند واردات، کد ساتا و مراحل مرتبط با ثبت و تأیید اطلاعات ارزی اهمیت دارد و همین موضوع در روزهای اخیر به یکی از نقاط مورد توجه درباره واردات خودروهای گرانقیمت تبدیل شده است.
گزارشهای منتشرشده درباره محدودیتهای جدید نشان میدهد که سختگیری در موضوع منشأ ارز و فرآیند دریافت کد ساتا میتواند ترخیص خودروهای وارداتی را برای متقاضیان با مشکل مواجه کند. تسنیم نیز در گزارش اخیر خود، تأیید منشأ ارز و صدور کد ساتا را از گلوگاههای اصلی این مسیر دانسته است.
بنابراین، حتی در شرایطی که اصل امکان واردات یک خودرو از نظر مقررات لغو نشده باشد، ایجاد محدودیت در مراحل ارزی میتواند عملاً سرعت و امکان انجام برخی پروندهها را کاهش دهد.
آیا واردات خودروهای لوکس متوقف شده است؟
در حال حاضر پاسخ دقیق به این پرسش خیر، توقف کامل و رسمی اعلام نشده است.
آنچه تاکنون اتفاق افتاده، مجموعهای از محدودیتها و ابهامهاست: بخش انتقال خودرو در سامانه میخک موقتاً غیرفعال شده، بانک مرکزی واردات خودرو را در اولویت تخصیص ارز نمیداند و فرآیند احراز منشأ ارز و دریافت کد ساتا نیز با حساسیت بیشتری دنبال میشود.
در نتیجه، میتوان گفت مسیر واردات خودروهای گرانقیمت برای ایرانیان خارج از کشور با محدودیت جدی مواجه شده است، اما این وضعیت با «لغو کامل مقررات واردات» تفاوت دارد.
واردات خودرو با ارز ایرانیان خارج از کشور چه وضعیتی دارد؟
یکی از نکات مهم در سیاست ارزی فعلی این است که بانک مرکزی میان «تخصیص ارز» و «استفاده از ارز شخصی متقاضی» تفاوت قائل میشود. واردات خودرو برای ایرانیان خارج از کشور در چارچوب مقررات موجود میتواند از محل ارز در اختیار آنها انجام شود، اما این فرآیند همچنان تابع مقررات ارزی بانک مرکزی است.
مهدی دارابی نیز در اظهارات خود گفته است حتی واردات خودرو با ارز ایرانیان مقیم خارج از کشور میتواند بر بازار ارز اثرگذار باشد. از نگاه بانک مرکزی، خودرو پس از ورود به کشور در بازار داخلی معامله میشود و فرآیند اقتصادی مربوط به آن میتواند بر بازار ارز اثر بگذارد.
این دیدگاه توضیح میدهد چرا داشتن ارز در حساب خارجی، بهتنهایی به معنای عبور بدون محدودیت از فرآیند واردات نیست.
آیا محدودیتها فقط شامل خودروهای لوکس میشود؟
در گزارشهای اخیر، تمرکز ویژهای بر خودروهای گرانقیمت و لوکس وجود داشته است؛ با این حال، اظهارات بانک مرکزی درباره اولویت نداشتن واردات خودرو، بهصورت کلی درباره واردات خودرو مطرح شده است.
دستیار ارزی رئیسکل بانک مرکزی گفته است که در شرایط فعلی و با توجه به محدودیت منابع ارزی، خودرو در اولویت تأمین ارز قرار ندارد. در عین حال، او اشاره کرده است که اگر شرایط ارزی کشور بهبود پیدا کند، واردات خودرو نیز میتواند متناسب با ظرفیت منابع انجام شود.
بنابراین، باید میان سیاست کلی تخصیص ارز به خودرو و محدودیتهای خاص مربوط به خودروهای گرانقیمت یا پروندههای وارداتی ایرانیان خارج از کشور تفاوت قائل شد.
آینده واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور
در شرایط فعلی، آینده این مسیر بیش از هر چیز به تصمیمات بانک مرکزی، وضعیت منابع ارزی و تعیین تکلیف فرآیندهای سامانهای وابسته است.
از یک طرف، غیرفعال شدن بخش انتقال خودرو در میخک طبق اعلام رسمی موقتی و ناشی از بهروزرسانی است؛ بنابراین نمیتوان آن را بهعنوان تصمیم قطعی برای پایان واردات تلقی کرد. از طرف دیگر، موضع بانک مرکزی درباره نبود اولویت ارزی خودرو نشان میدهد که محدودیتهای ارزی میتواند ادامه واردات را دشوارتر کند.
در نتیجه، متقاضیانی که قصد واردات خودرو از این مسیر را دارند باید علاوه بر مقررات مربوط به ایرانیان مقیم خارج، آخرین دستورالعملهای ارزی و وضعیت سامانه میخک را نیز بررسی کنند.
جمعبندی
واردات خودروهای لوکس توسط ایرانیان خارج از کشور هنوز بهصورت رسمی لغو یا متوقف کامل اعلام نشده است، اما این مسیر در روزهای اخیر با چند محدودیت مهم مواجه شده است.
غیرفعال شدن موقت بخش انتقال خودرو در سامانه میخک، مشکلات مربوط به دریافت کد رهگیری، تأکید بانک مرکزی بر اینکه خودرو در شرایط فعلی در اولویت تخصیص ارز نیست و حساسیت بیشتر نسبت به تأیید منشأ ارز، مجموعه عواملی هستند که روند واردات را پیچیدهتر کردهاند.
در عین حال، مقامهای کنسولی علت غیرفعال شدن بخش خودرو در میخک را بهروزرسانی سامانه اعلام کردهاند و تاکنون اعلام رسمی درباره حذف کامل امکان واردات خودرو برای ایرانیان خارج از کشور منتشر نشده است. بنابراین، در شرایط فعلی تعبیر دقیقتر، محدود شدن و افزایش ابهام در مسیر واردات خودرو است، نه توقف قطعی آن.
