جواد یساری؛ بیوگرافی از تولد تا امروز + داستان ممنوعیت، تراژدی فرزند و بازگشت با «دشمن زن»
بیوگرافی جواد یساری؛ صدای ماندگار کوچه و بازار
در میان خوانندگان قدیمی ایران، برخی آنقدر با مردم عادی عجین شدهاند که نامشان نه در محافل اشرافی، که در دل کوچه و بازار ریشه دوانده است. جواد یساری، خوانندهای که با صدای خشن و پرمایهاش در یک دهه پنجاه، ستاره ثابت مجالس خصوصی و مهمانیهای جنوب شهر تهران بود، یکی از همان چهرههای ماندگار است. او که خود را از طبقه زحمتکش میداند و هرگز پا در کفش اشراف نگذاشته، با سبک «کوچهبازاری» منحصربهفردش، توانست بیش از نیم قرن در دل میلیونها ایرانی جا باز کند، حتی اگر رسانه رسمی هیچگاه روی خوش به او نشان نداد. در این مقاله از سایت روزنو، با زندگی، فرازونشیبهای هنری، داستان ممنوعیت فعالیت، تراژدی تلخ از دست دادن فرزند و نهایتاً بازگشت به عرصه مجاز با فیلم سینمایی «دشمن زن» همراه میشوید.
کودکی و اصالت خانوادگی
تاریخ و محل تولد: جنوب تهران
جواد یساری در ۶ شهریور ماه سال ۱۳۲۳ در محله سنگلج تهران (معروف به شاهپور قدیم) دیده به جهان گشود. هرچند برخی منابع تاریخ تولد او را در سالهای ۱۳۲۵ و ۱۳۲۷ نیز ذکر کردهاند، اما تاریخ مورد تأیید اکثر منابع معتبر همان ۶ شهریور ۱۳۲۳ است.
جواد یساری در یک خانواده مذهبی و هیأتی متولد و بزرگ شد. خانه پدری در میدان شاپور سابق (وحدت اسلامی فعلی) قرار داشت؛ نقطهای که خودش از آن به عنوان «بچّه دروازه غار» یاد میکند و به این هویت جنوب شهری خود میبالد. پدرش مازندرانی و مادرش کاشانی بود. عمویش، رئیس هیأت صنف کفاشان بود و خانواده مذهبی او هیچگاه دیدگاه خوشی نسبت به موسیقی نداشتند.
کشتیگیری و ورزش باستانی
پیش از آنکه صدا و ساز در زندگیاش نقش اول را بازی کند، جواد یساری یک کشتیگیر و باستانیکار حرفهای بود. او علاوه بر علاقه به خواندن، در رشته ورزش باستانی فعال بود و عضویت در باشگاههای باستانی را در کارنامه خود دارد. این فعالیتها بعدها بر ابهت و حضور کوبندهاش در صحنه اجرا بسیار تأثیرگذار بود. او در یکی از مصاحبههای خود تعریف میکند: «سه سال سرم را با کشتی گرم کردم و حالم خوب شد» و از نقش این ورزش در کنترل اختلالات روحی پس از منع خوانندگی میگوید.
سالهای جوانی: از ورشکستگی تا خوانندگی
شغل اصلی: تلویزیون و یخچالفروشی
برخلاف تصور بسیاری، جواد یساری در ابتدا راهی جز خوانندگی را پیش گرفته بود. او در بازار تهران، در میدان وحدت اسلامی (شاپور سابق) یک مغازه داشت و به فروش لوازم خانگی و تعمیر تلویزیون و یخچال مشغول بود. در همان سالهای ۱۳۴۶ و ۱۳۴۷، دچار ورشکستگی مالی شد و همین مسئله باعث شد برای گذران زندگی به سمت خوانندگی کشیده شود.
خودش در گفتوگو با رسانهها تعریف میکند: «آن موقع کارم تلویزیون و یخچالفروشی بود. وقتی ورشکست شدم، رفتم به سراغ خوانندگی. ما در خانوادهمان نه موزیسین داشتیم و نه خواننده و تنها علاقه بیش از اندازه من به موسیقی سبب شد وارد این عرصه شوم.»
بیوگرافی حمیرا (پروانه امیرافشاری)؛ ستاره ماندگار موسیقی اصیل ایران
بیوگرافی معین اسطوره بی همتای موسیقی ایران (از شروع تا معروف شدن)
اوج گرفتن در دهه پنجاه
نخستین ترانه: «پول سیاه»
جواد یساری فعالیتهای حرفهای خود را از سال ۱۳۵۲ با ترانهای به نام «پول سیاه» آغاز کرد. سبک خوانندگی او که به «موسیقی کوچهبازاری» معروف است، در همان سالها ذائقه بسیاری از مخاطبان جنوب شهری را به خود جلب کرد. صدای پرحجم، جنس صوتی خشن و رعایت نکردن ظرایف موسیقی کلاسیک، دقیقاً همان چیزی بود که این قشر از شنوندگان به دنبالش بودند.
آلبومهای پرفروش پیش از انقلاب
جواد یساری در فاصله سالهای ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۶، پنج آلبوم موسیقی منتشر کرد که بیشتر آنها با فروش عالی و استقبال کمنظیر مردم همراه شد. او در یک مصاحبه مفصل تأکید میکند: «۵ آلبوم درآوردم که همهشان گرفت. آخریش “سپیده دم” بود که سال ۱۳۵۶ منتشر شد. این کاست همه جا گل کرد و جایی نبود که گوش نکن». این پنج آلبوم عبارت بودند از: سپیده دم، اسیر غم، بچهها، هفت آسمان و بت.
«سپیده دم»؛ معروفترین قطعه
از میان تمامی آثار جواد یساری، ترانه و آلبوم «سپیده دم» مشهورترین و ماندگارترین آنهاست. ترانهسرای این قطعه سعید خوشرو و آهنگساز آن سعید مهناویان بود. این اثر تا جایی مشهور شد که خوانندگان دیگری هم بعدها اقدام به بازخوانی آن کردند. مضامین این ترانه در مورد دلتنگیهای عاشقانه و تلخی فراق بهقدری در میان مردم رواج یافت که دههها پس از انقلاب هم برای جواد یساری «کارت ورود» به خاطره جمعی ایرانیان است.
بیوگرافی سیاوش قمیشی؛ روایت زندگی مرد بارانی موسیقی ایران
انقلاب و سالهای ممنوعیت
تصمیم ماندن در ایران
پس از انقلاب ۱۳۵۷، ورق برای بسیاری از خوانندگان یکباره برگشت. برخی از چهرهها ایران را ترک کردند و برخی مانند جواد یساری، تصمیم گرفتند در وطن بمانند. یساری در این سالها همواره تأکید کرده است: «من تماماً ایران بودم و برای اجرای برنامه به خارج رفتم و زود برمیگشتم. هیچ وقت از ایران خارج نشدم.» وی در بخش دیگری از مصاحبه خود میگوید: «من مال ایران و مال این آب و خاک هستم. من بچه دروازه غار هستم و از آمریکا نیامدهام».
ممنوعیت خواندن و دوره قناری
در سالهای نخستین انقلاب، جواد یساری کماکان در مجالس خصوصی و جشنهای عروسی به آوازخوانی ادامه میداد. اما به تدریج که محدودیتهای پساانقلابی تشدید شد، او نیز از گردونه خوانندگان مجاز کنار گذاشته شد. خودش در این باره میگوید: «با موافقت دولت جدید میرفتیم جاهای سالم برنامه اجرا میکردیم، یک سال بعد نمنم آن هم جمع شد و دیگر نگذاشتند کار کنیم.»
او در توصیف آن ایام پرغصه از تشبیه قناری استفاده میکند: «نخوندن باعث شد یک مقدار حواسپرتی پیدا کنم. مثل قناری که نذارن بخونه مریض شدم.» در آن سالها، او توهم میکرده که جمعیت از او تشویق میکند یا در خلوت خونه خود را روی سن تصور میکرد.
بیوگرافی مهستی؛ بانوی گلها و دلها، صدای ماندگار عاشقانههای ایرانی
بازگشت به ورزش برای حفظ سلامت روان
برای فرار از افسردگی و مشکلات روحی ناشی از ممنوعیت خواندن، جواد یساری به سمت کشتی و باستانیکاری برگشت و حدود سه سال را با جدیت به این ورزش مشغول شد. این اقدام بهشدت در بهبود حال روحی او تأثیرگذار بود.
زندگی در تبعید: کنسرت در امارات و اروپا
اگرچه جواد یساری هرگز در ایران مجوز رسمی خوانندگی دریافت نکرد، اما توانست با حفظ اقامت در ایران، بهطور موقت برای اجرای برنامه به خارج از کشور سفر کند. او بیشتر روزهای سال را در امارات متحده عربی به اجرای کنسرت میپردازد و هر چند سال یکبار نیز برای برگزاری کنسرت راهی اروپا میشود.
این شیوه کاری، بدعتی تازه در میان خوانندگان ایرانی بود؛ چراکه بسیاری از همدوران او یا در تبعید کامل اقامت گزیدند یا بهکلی از موسیقی کناره گرفتند. یساری اما مسیری متفاوت را برگزید و توانست چرخ زندگی خود را با همین کنسرتهای خارج از کشور بچرخاند، بدون اینکه هیچگاه هویت ایرانی خود را زیر سؤال ببرد.
تراژدی شخصی: درگذشت دو پسر و غمی ابدی
یکی از تلخترین بخشهای زندگی جواد یساری، از دست دادن فرزندانش است. وی دارای سه پسر به نامهای رضا، مهدی و مجید است. اما در سال ۱۳۷۴، پسرش مجید در خارج از کشور درگذشت. دلیل مرگ به درستی مشخص نیست، اما این فاجعه تأثیری انکارناپذیر بر روحیه و زندگی شخصی هنرمند گذاشت.
این رویداد هرگز بهطور عمومی توسط جواد یساری تشریح نشده و او ترجیح داده است این درد شخصی را با مخاطبان خود در میان نگذارد. این فقدان، بخش دیگری از غم و حسرتی است که در ترانههای این خواننده جاری است.
بیوگرافی ابی؛ آقای صدای ایران از کوچههای جنوب تهران تا اوج تالارهای جهان
بازگشت به عرصه مجاز با فیلم «دشمن زن»
اجرای نقش خودش بعد از ۴۰ سال
نقطه عطف دوباره جواد یساری در سال ۱۳۹۶ رقم خورد. در فیلم سینمایی «دشمن زن» به کارگردانی حسین فرحبخش، از او دعوت به عمل آمد تا در نقش کوتاهی ظاهر شود و ترانهای از خود را در لوکیشن یک رستوران اجرا کند. این نخستین مجوز رسمی برای پخش صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال ممنوعیت بود. او در این فیلم ترانه «شاخه نبات» (عشق) را اجرا کرد.
استقبال نسل جدید
با اکران فیلم «دشمن زن»، جواد یساری بار دیگر در کانون توجه نسل جدید قرار گرفت. خیلی از جوانان که خاطرهای از ترانههای قدیمی او نداشتند، برای نخستین بار او را در پرده سینما دیدند. استقبال از این هنرمند در اکرانهای مردمی بهقدری بود که او دوباره به یکی از چهرههای پرطرفدار بدل شد.
حضور در برنامههای تلویزیونی رمضان و نوروز
موفقیت فیلم «دشمن زن» باعث شد نهادهای فرهنگی و سیما نیز در روی خوش خود به جواد یساری تجدید نظر کنند. او در برنامه ویژه تحویل سال ۱۴۰۲ شبکههای تلویزیونی و همچنین در مسابقات رمضان مناسبتها حضور پیدا کرد.
دیدگاهها و نقلقولهای ماندگار جواد یساری
جواد یساری در طول این سالها به مناسبتهای گوناگون، حرفهای تندی زده و مواضع خاص خود را اعلام کرده است. در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره میکنیم:
🔹 دفاع از هویت مردمی خود: «مخاطبان من همانند خودمان کارگر و زحمتکش بودند. آنها که بالا شهری بودند، میگفتند اینها کوچهبازاری و لالهزاری هستند. این برچسبی که زدند هنوز روی ما باقی مانده است.»
🔹 درباره رزمندگان و خودش: «نیمی از کسانی که شهید شدند بچه بازارچه قوامالدوله بودند. غیرت اینها از ما بیشتر بود و به جبهه رفتند و شهید شدند. وطندوستتر از ما بودند.»
🔹 علت عدم مهاجرت: «من مال ایران و مال این آب و خاک هستم. من بچه دروازه غار هستم و از آمریکا نیامدهام.»
🔹 درباره تشابه خود با آغاسی: «آغاسی هنوز زنده بود که ما از انجمن رشت شکایت کردیم به ارشاد. آغاسی بعد از مرگ مجوز گرفت، من هم احتمالاً بعد از مردنم مجوزدار میشوم.»
گزیدهای از آلبومها و ترانهها
جواد یساری بیش از ۱۳ آلبوم استودیویی و مجموعه را در دوران کاری خود منتشر کرده است. در اینجا به مهمترین آثار او اشاره میکنیم:
آلبومهای استودیویی و مجموعههای شناختهشده:
- سپیده دم (۱۳۵۶) مهمترین و مشهورترین اثر
- اسیر غم (۱۹۸۵)
- بچهها
- هفت آسمان (۲۰۰۸)
- بت (۲۰۰۷)
- عشق من (۲۰۰۸)
برخی از ترانههای ماندگار:
- سپیده دم
- صبر ایوب
- قصه مرد منتظر
- آفتاب از کجا زده
- اگه به بابات نگفتم
- الهی الهی
- عاشقی
- مناجات
- دل من
- آتیش به جون
- بچهها
- شاخه نبات (اجرا شده در فیلم دشمن زن)
وضعیت کنونی (۱۴۰۴)
زندگی در تهران
جواد یساری در حال حاضر (سال ۱۴۰۴) همچنان در تهران زندگی میکند و مغازه خود در میدان شاپور (وحدت اسلامی) را همچنان نگه داشته است. این مکان به عنوان پاتوق اصلی او شناخته میشود. او برخلاف بسیاری از هنرمندان همدوره خود، از ایران خارج نشده و ترجیح داده حتی با وجود محدودیتها، در کنار مردم همیشگی خود باشد.
ادامه کنسرتهای خارج از کشور
با اینکه جواد یساری پس از فیلم «دشمن زن» توانست یک بار دیگر به عنوان خواننده رسمی و مجاز شناخته شود، اما هنوز هم عمدتاً فعالیت حرفهای خود را با برگزاری کنسرت در امارات و اروپا پیگیری میکند. او در مصاحبههایش اعلام کرده است هر وقت در ایران مجوز اجرا بگیرد، اولین نفری خواهد بود که روی صحنه میرود.
هنرمند ۸۱ ساله پُرانرژی
جواد یساری علیرغم گذشت بیش از هشت دهه از عمرش، همچنان انرژی و انگیزه بالایی برای خواندن دارد. او ضمن دفاع از هویت جنوب شهری و مردمی خود، به نوعی از رقیبانش پیشی گرفته که بسیاری از همدوران او یا از دنیا رفتهاند یا به کلی بازنشسته شدهاند.
اسطوره کوچه و بازار
جواد یساری شاید هرگز به اندازه ویگن و ابی و معین در تالارهای بزرگ اروپا کنسرت نداده باشد، شاید هرگز مجوز انتشار آلبوم جدید در ایران را نگرفته باشد، اما به جرئت میتوان گفت صدای او در حافظه شنیداری یک نسل تمام عیار ثبت شده است. از جنوب شهر تهران تا دورترین نقاط ایران، بیآنکه دستوری در کار باشد، ترانههایش زمزمه میشد و هنوز هم زمزمه میشود. او از سد ممنوعیتها گذشت، از اندوه از دست دادن فرزندش گذشت، از فقر و ورشکستگی گذشت، اما حاضر نشد برای بقا به هویت خود خیانت کند. جواد یساری شاید آخرین بازمانده «موسیقی واقعی» باشد؛ موسیقی که نه از سر تفنن، که از دل کوچه و بازار بیرون آمد.
بیوگرافی داریوش اقبالی؛ سلطان صدای ایران، از سلولهای ساواک تا قهرمانی در مبارزه با اعتیاد
بیوگرافی هایده؛ ملکه بیتاج موسیقی ایران و صدای جاودان عشق و غربت
