روزِنو
افزایش احتمال شیوع آنفلوآنزای نوع A در آبان ۱۴۰۵
با نزدیک شدن به فصل سرد سال و ادامه فعالیت مدارس و دانشگاه‌ها، هشدارها درباره افزایش بیماری‌های تنفسی بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. در همین زمینه، محمدرضا صالحی، رئیس مرکز تحقیقات مقاومت میکروبی دانشگاه علوم پزشکی تهران، از احتمال افزایش موارد ابتلا به آنفلوآنزای نوع A در آبان‌ماه خبر داده و پیش‌بینی کرده است که در صورت ادامه روند فعلی، کشور در اواخر این ماه با اوج شیوع این بیماری روبه‌رو شود.
این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که هم‌زمان با بازگشایی مراکز آموزشی و سردتر شدن هوا، زمینه انتقال ویروس‌های تنفسی در محیط‌های عمومی و فضاهای بسته بیشتر می‌شود. مدارس، دانشگاه‌ها، وسایل حمل‌ونقل عمومی و محل‌های پرتردد از جمله محیط‌هایی هستند که در صورت رعایت نکردن اصول بهداشتی می‌توانند به گسترش عفونت‌های تنفسی کمک کنند.
صالحی با اشاره به تجربه سال‌های گذشته تأکید کرده است که احتمال افزایش موارد آنفلوآنزا در آبان وجود دارد و ممکن است روند ابتلا در روزهای پایانی این ماه به بالاترین سطح خود برسد. البته این موضوع یک پیش‌بینی مبتنی بر روندهای مشاهده‌شده است و به معنای قطعی بودن زمان یا شدت موج بیماری نیست.
چرا احتمال افزایش ابتلا به آنفلوآنزای نوع A وجود دارد؟
آنفلوآنزا از بیماری‌های ویروسی دستگاه تنفسی است که معمولاً در فصل‌های سرد سال بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. ویروس این بیماری انواع مختلفی دارد و نوع A یکی از گونه‌هایی است که می‌تواند در دوره‌های مختلف سال موجب افزایش موارد ابتلا شود.
به گفته محمدرضا صالحی، در ماه‌های گذشته آنفلوآنزای نوع B نیز در گردش بوده، اما پیش‌بینی می‌شود در آبان‌ماه سهم و میزان ابتلا به نوع A افزایش پیدا کند. بر اساس توضیحات این متخصص بیماری‌های عفونی، ظرفیت انتقال برخی انواع آنفلوآنزای A بیشتر است و همین موضوع ضرورت توجه به پیشگیری را افزایش می‌دهد.
از سوی دیگر، تغییرات ویروس آنفلوآنزا در طول زمان یکی از عواملی است که می‌تواند الگوی ابتلا و میزان گردش سویه‌های مختلف را تحت تأثیر قرار دهد. صالحی با اشاره به احتمال تغییر سویه‌های ویروس در سال جاری، تأکید کرده است که تغییر سوش آنفلوآنزا در هر سال امکان‌پذیر است و نمی‌توان وضعیت یک فصل را دقیقاً با سال‌های گذشته یکسان دانست.
هشدار به مدارس؛ دانش‌آموزان بیمار در خانه بمانند
یکی از مهم‌ترین توصیه‌های مطرح‌شده در این هشدار، جلوگیری از حضور دانش‌آموزان مبتلا یا مشکوک به عفونت‌های تنفسی در مدرسه است. محیط‌های آموزشی به دلیل حضور تعداد زیادی از دانش‌آموزان در کلاس‌ها و فضاهای مشترک، می‌توانند در انتقال ویروس‌ها نقش داشته باشند.
بر همین اساس، صالحی تأکید کرده است دانش‌آموزانی که علائم عفونت تنفسی دارند یا احتمال ابتلای آن‌ها مطرح است، نباید به مدرسه فرستاده شوند و بهتر است در خانه استراحت کنند. این اقدام دو هدف مهم دارد: نخست، فراهم کردن فرصت مناسب برای بهبود فرد بیمار و دوم، کاهش احتمال انتقال ویروس به هم‌کلاسی‌ها، معلمان و سایر کارکنان مدرسه.
در کنار این موضوع، رعایت چند نکته در محیط‌های آموزشی اهمیت دارد:
- تهویه مناسب کلاس‌ها و باز گذاشتن پنجره‌ها در صورت امکان برای جریان یافتن هوای تازه
- استفاده از ماسک در موقعیت‌های پرخطر و هنگام بروز علائم تنفسی
- شست‌وشوی مرتب دست‌ها با آب و صابون
- پرهیز از تماس نزدیک با افراد بیمار
- آموزش نکات بهداشتی به دانش‌آموزان و خانواده‌ها
- رعایت فاصله مناسب میان دانش‌آموزان و جلوگیری از ازدحام غیرضروری
به گفته صالحی، مربیان بهداشت مدارس باید آموزش‌های لازم را در کلاس‌ها و صفوف مدرسه ارائه دهند و از ظرفیت سامانه‌های مجازی نیز برای آگاه‌سازی خانواده‌ها استفاده کنند.
چه افرادی بیشتر در معرض خطر عوارض آنفلوآنزا هستند؟
اگرچه آنفلوآنزا می‌تواند افراد مختلف را درگیر کند، اما برخی گروه‌ها در برابر عوارض این بیماری آسیب‌پذیرتر هستند. کودکان، زنان باردار و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای از جمله گروه‌هایی هستند که باید در فصل افزایش گردش ویروس مراقبت بیشتری داشته باشند.
افراد پرخطر بهتر است توصیه‌های بهداشتی را جدی بگیرند و درباره زمان مناسب تزریق واکسن آنفلوآنزا با پزشک یا مراکز بهداشتی مشورت کنند. صالحی از این گروه‌ها خواسته است در صورت امکان، واکسیناسیون را در دو هفته نخست آبان‌ماه انجام دهند.
همچنین افراد آسیب‌پذیر باید تا حد امکان از حضور غیرضروری در مکان‌های شلوغ و پرتردد، به‌ویژه فضاهای بسته و وسایل حمل‌ونقل عمومی، خودداری کنند. در صورت بروز علائم بیماری نیز مراجعه به‌موقع به پزشک اهمیت دارد؛ زیرا تشخیص و پیگیری زودهنگام می‌تواند در مدیریت بهتر بیماری و پیشگیری از تشدید عوارض مؤثر باشد.
علائم آنفلوآنزا را جدی بگیریم
آنفلوآنزا ممکن است با علائمی مانند تب، سرفه، گلودرد، آبریزش بینی، سردرد، درد عضلانی و احساس خستگی همراه باشد. شدت نشانه‌ها در افراد مختلف یکسان نیست و بعضی افراد ممکن است با علائم خفیف‌تری روبه‌رو شوند.
با این حال، نباید هر علامت تنفسی را بدون بررسی به آنفلوآنزا نسبت داد؛ زیرا ویروس‌های مختلفی می‌توانند نشانه‌های مشابهی ایجاد کنند. تشخیص قطعی بیماری در صورت نیاز باید با ارزیابی پزشک و بررسی‌های لازم انجام شود.
افراد دارای بیماری زمینه‌ای، زنان باردار، سالمندان و خانواده‌هایی که کودک خردسال دارند، بهتر است در صورت مشاهده علائم نگران‌کننده، پیگیری پزشکی را به تأخیر نیندازند. خوددرمانی و مصرف خودسرانه دارو، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها، راهکار مناسبی برای مقابله با عفونت‌های ویروسی نیست.
آیا باید منتظر موج جدید بیماری‌های تنفسی باشیم؟
پیش‌بینی افزایش آنفلوآنزای نوع A در آبان‌ماه، در کنار گزارش‌هایی درباره گردش سایر ویروس‌های تنفسی، نشان می‌دهد که رعایت توصیه‌های پیشگیرانه در هفته‌های آینده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. با این حال، نمی‌توان صرفاً بر اساس یک پیش‌بینی درباره زمان اوج بیماری، میزان قطعی شیوع یا شدت موج احتمالی اظهارنظر کرد.
آنچه در شرایط فعلی اهمیت دارد، توجه خانواده‌ها، مدارس و گروه‌های پرخطر به اصول ساده اما مؤثر پیشگیری است. ماندن دانش‌آموزان بیمار در خانه، تهویه مناسب کلاس‌ها، شست‌وشوی دست‌ها، استفاده از ماسک در موقعیت‌های لازم و انجام واکسیناسیون برای افراد واجد شرایط می‌تواند به کاهش خطر انتقال بیماری کمک کند.
با توجه به پیش‌بینی رئیس مرکز تحقیقات مقاومت میکروبی دانشگاه علوم پزشکی تهران، اواخر آبان‌ماه ممکن است زمان اوج‌گیری آنفلوآنزا باشد؛ بنابراین بهتر است خانواده‌ها و مراکز آموزشی از هم‌اکنون برای رعایت نکات بهداشتی و کاهش زنجیره انتقال بیماری آماده باشند.
