روزِنو
دستورالعمل ساماندهی سهام عدالت در هفتههای آینده نهایی میشود
تعیین تکلیف وضعیت سهام عدالت پس از سالها همچنان یکی از موضوعات مهم بازار سرمایه و سیاستهای اقتصادی دولت است. در تازهترین اظهارات، وزیر امور اقتصادی و دارایی اعلام کرده است که دستورالعمل اجرایی دولت برای ساماندهی سهام عدالت در آستانه نهایی شدن قرار دارد و تلاش شده در این فرآیند حقوق همه گروههای ذینفع حفظ شود.
سید علی مدنیزاده در جلسه هماندیشی با صاحبنظران اقتصادی درباره سهام عدالت، با اشاره به اقدامات انجامشده در شورای عالی بورس گفت که یک دستورالعمل اجرایی از مدتها قبل برای تعیین تکلیف وضعیت سهام عدالت تهیه شده است. با این حال، به دلیل گستردگی تعداد ذینفعان و تفاوت منافع گروههای مختلف، دولت در ماههای گذشته درگیر رایزنی و تعامل با ذینفعان بوده تا نسخه نهایی دستورالعمل با توافق بیشتری تدوین شود.
بر اساس توضیحات وزیر اقتصاد، هدف دولت این است که در فرآیند ساماندهی، حقوق سهامداران مستقیم و غیرمستقیم سهام عدالت مورد توجه قرار گیرد و تصمیم نهایی بدون نادیده گرفتن حقوق هیچیک از گروههای درگیر اتخاذ شود.
سهام عدالت چرا همچنان نیازمند تعیین تکلیف است؟
طرح سهام عدالت از اواسط دهه ۱۳۸۰ آغاز شد و در سالهای بعد، میلیونها نفر از مردم به عنوان مشمول این طرح معرفی شدند. با گذشت سالها، موضوع مالکیت و نحوه مدیریت سهام، وضعیت شرکتهای سرمایهگذاری استانی و شیوه اعمال حقوق سهامداران به یکی از مسائل پیچیده بازار سرمایه تبدیل شده است.
آزادسازی سهام عدالت در سال ۱۳۹۹ وارد مرحله جدیدی شد و سهامداران امکان انتخاب میان روش مستقیم و غیرمستقیم را پیدا کردند. با این حال، در مسیر اجرای روش غیرمستقیم، شرکتهای سرمایهگذاری استانی با مشکلات مختلفی از جمله برگزاری مجامع، تعیین ارکان و مسائل مربوط به ساختار مدیریتی و معاملاتی مواجه شدند.
همین مشکلات باعث شده است که موضوع تعیین تکلیف نهایی سهام عدالت و شرکتهای سرمایهگذاری استانی همچنان در دستور کار نهادهای مسئول قرار داشته باشد.
دستورالعمل جدید شامل چه گروههایی میشود؟
دستورالعملی که شورای عالی بورس برای ساماندهی سهام عدالت تهیه کرده، تنها یک گروه از سهامداران را دربرنمیگیرد. طبق توضیحات وزیر اقتصاد، تعیین تکلیف وضعیت سهام عدالت صاحبان سهام در دو بخش اصلی مورد توجه قرار گرفته است.
یک بخش مربوط به شرکتهای سرمایهپذیر است؛ یعنی شرکتهایی که سهام آنها در سبد سهام عدالت قرار دارد. بخش دیگر نیز به شرکتهای سرمایهگذاری استانی مربوط میشود که در ساختار روش غیرمستقیم سهام عدالت نقش دارند.
به همین دلیل، تدوین یک دستورالعمل اجرایی نیازمند بررسی همزمان منافع و حقوق گروههای مختلف است. مدنیزاده نیز تأکید کرده که تعداد ذینفعان این موضوع بسیار گسترده است و به همین دلیل دولت برای رسیدن به یک دستورالعمل نهایی، مذاکرات و تعامل با ذینفعان را در دستور کار قرار داده است.
تأکید دولت بر حفظ حقوق سهامداران
یکی از محورهای اصلی اظهارات وزیر اقتصاد، حفظ حقوق همه ذینفعان سهام عدالت است. به گفته مدنیزاده، در دستورالعملی که در دولت تدوین شده، تلاش شده حقوق سهامداران مستقیم و غیرمستقیم در نظر گرفته شود.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ساختار سهام عدالت تنها به افرادی که مستقیماً مالک سهام هستند محدود نمیشود و شرکتهای سرمایهگذاری استانی و سهامداران آنها نیز در فرآیند ساماندهی نقش دارند.
در نتیجه، هر تصمیم جدید درباره نحوه مدیریت یا تعیین تکلیف سهام عدالت باید علاوه بر وضعیت دارایی افراد، ساختار شرکتهای سرمایهگذاری استانی و حقوق سهامداران آنها را نیز در نظر بگیرد.
اختلاف مسیر دولت و مجلس درباره ساماندهی سهام عدالت
در کنار برنامه دولت برای نهایی کردن دستورالعمل اجرایی، مجلس شورای اسلامی نیز رویکرد خود را درباره تعیین تکلیف سهام عدالت دنبال میکند.
بر اساس اظهارات مطرحشده، دولت قصد دارد دستورالعمل اجرایی خود را طی هفتههای آینده نهایی کند، اما مجلس بر تهیه یک طرح جامع برای ساماندهی سهام عدالت از سوی نمایندگان تأکید دارد.
بنابراین در شرایط فعلی، موضوع ساماندهی سهام عدالت در دو مسیر در حال پیگیری است؛ دولت از طریق تدوین و نهایی کردن دستورالعمل اجرایی و مجلس از طریق بررسی و تهیه طرح جامع.
این تفاوت رویکرد به این معناست که جزئیات نهایی نحوه اجرای ساماندهی هنوز به طور کامل مشخص نشده و باید منتظر تصمیمات نهایی نهادهای مسئول بود.
آیا سهام عدالت بهزودی آزاد میشود؟
یکی از پرسشهای مهم سهامداران این است که آیا نهایی شدن دستورالعمل به معنای آزادسازی فوری سهام عدالت خواهد بود یا خیر.
اظهارات اخیر وزیر اقتصاد از نهایی شدن فرآیند تدوین دستورالعمل ساماندهی حکایت دارد، اما صرف نهایی شدن دستورالعمل را نباید به معنای اجرای فوری تمام مراحل آزادسازی یا امکان معامله بدون محدودیت همه سهام عدالت تلقی کرد.
پیش از این نیز وزیر اقتصاد درباره آزادسازی سهام عدالت گفته بود که اجرای این فرآیند نیازمند فراهم شدن مقدمات مختلف و تعیین تکلیف مسائل مربوط به شرکتهای سرمایهگذاری استانی است. از جمله مسائل مطرحشده، برگزاری مجامع این شرکتها و تعیین وضعیت ارکان آنها بوده است.
بنابراین باید میان ساماندهی سهام عدالت، تعیین تکلیف شرکتهای سرمایهگذاری استانی و آزادسازی سهام تفاوت قائل شد. این موضوعات به یکدیگر مرتبط هستند، اما الزاماً همزمان و در یک مرحله اجرا نمیشوند.
وضعیت واگذاری سهام عدالت به مشمولان جدید چه میشود؟
موضوع دیگری که در هفتههای اخیر درباره سهام عدالت مطرح شده، واگذاری این سهام به مشمولان جدید است. گزارشهای منتشرشده در شهریور ۱۴۰۵ نشان میدهد که درباره این موضوع نیز اختلافنظرهایی میان نهادهای مختلف وجود داشته و روند واگذاری به مشمولان جدید فعلاً متوقف شده است.
در نتیجه، موضوع سهام عدالت در حال حاضر تنها به تعیین تکلیف سهامداران فعلی محدود نیست و بحث مشمولان جدید نیز در کنار آن مطرح است. تصمیم نهایی درباره هر دو موضوع میتواند بر تعداد ذینفعان و نحوه اجرای سیاستهای آینده دولت در این حوزه تأثیر بگذارد.
سهامداران فعلاً چه انتظاری داشته باشند؟
با توجه به اظهارات اخیر وزیر اقتصاد، مهمترین اتفاق پیشرو، نهایی شدن دستورالعمل اجرایی دولت در هفتههای آینده است. پس از آن، جزئیات دقیقتر درباره نحوه اجرای تصمیمات و وضعیت شرکتهای سرمایهپذیر و سرمایهگذاری استانی مشخص خواهد شد.
برای سهامداران، بهویژه افرادی که سالها در انتظار تعیین تکلیف وضعیت سهام خود هستند، نکته مهم این است که تاکنون زمان قطعی برای اجرای همه مراحل ساماندهی یا آزادسازی اعلام نشده است. بنابراین اخبار مربوط به زمان دقیق فروش، انتقال یا آزادسازی کامل سهام عدالت باید بر اساس اطلاعیههای رسمی دولت، شورای عالی بورس و سازمان بورس پیگیری شود.
در همین حال، سابقه تحولات سهام عدالت نشان میدهد که تعیین تکلیف این طرح به دلیل گستردگی جامعه سهامداران و پیچیدگی ساختار شرکتهای سرمایهگذاری استانی، فرآیندی چندمرحلهای است.
جمعبندی آخرین وضعیت سهام عدالت
آخرین اظهارات وزیر امور اقتصادی و دارایی نشان میدهد که دستورالعمل ساماندهی سهام عدالت در دولت به مراحل پایانی نزدیک شده است. دولت اعلام کرده که در تدوین این دستورالعمل تلاش شده حقوق سهامداران مستقیم و غیرمستقیم حفظ شود و وضعیت شرکتهای سرمایهپذیر و شرکتهای سرمایهگذاری استانی نیز تعیین تکلیف شود.
با این حال، مجلس شورای اسلامی نیز خواهان تدوین یک طرح جامع برای ساماندهی سهام عدالت است و همین موضوع نشان میدهد که چارچوب نهایی تصمیمگیری هنوز در حال تکمیل است.
در حال حاضر، مهمترین موعد اعلامشده، هفتههای آینده است که قرار است دستورالعمل دولت نهایی شود. جزئیات اجرایی پس از تصویب و ابلاغ میتواند تصویر روشنتری از آینده سهام عدالت، وضعیت شرکتهای سرمایهگذاری استانی و حقوق سهامداران ارائه کند.
